La elekto en Berlino la 20-an de septembro 2026 liveris rimarkindan rezulton: Die Linke fariĝis la plej forta partio de la germana ĉefurbo. Laŭ la plej freŝa ARD-projekcio dum la elektovespero, ĝi atingis 25,3 %, sian plej bonan rezulton iam ajn en Berlino. La Verduloj, kiuj en 2023 ricevis 18,4 %, falis al 14,4 %. (tagesschau.de)
La 22-an de septembro 2026, António Guterres alparolis la Ĝeneralan Asembleon de Unuiĝintaj Nacioj por la lasta fojo kiel ĝenerala sekretario. Lia parolado ne estis simpla bilanco de dek jaroj ĉe la gvido de UN. Ĝi estis averto pri la maniero, kiel povo koncentriĝas, ŝanĝiĝas kaj tro ofte eskapas kontrolon.
Guterres prezentas kvar grandajn provojn por la homaro: ĉu la ŝtatoj elektos pacon anstataŭ militon; ĉu ili reduktos malegalecojn; ĉu ili haltigos la klimatan krizon; kaj ĉu ili kapablos regi artefaritan inteligentecon antaŭ ol ĝi akiros tro grandan povon super la homa vivo. Laŭ li, tiuj demandoj estas ligitaj: militoj profundigas malriĉecon, malegalecoj pligravigas la sekvojn de klimataj katastrofoj, kaj artefarita inteligenteco povas aŭ helpi solvi tiujn problemojn aŭ akrigi ilin.
Apartan lokon en la parolado okupas klimata justeco. Guterres alvokas registarojn ellabori planojn por forlasi fosiliajn brulaĵojn, protektante samtempe laboristojn kaj koncernatajn komunumojn. Li postulas, ke la plej grandaj poluantoj kontribuu al riparado de la damaĝoj, kaj ke evoluintaj landoj plifortigu la financadon por adaptiĝo. Li ankaŭ avertas, ke la bezono de mineraloj por la energia transiro ne rajtas fariĝi preteksto por nova ekspluatado de produktantaj landoj.
La ĝenerala sekretario tamen vidas kialojn por espero. La rapida disvastiĝo de renovigebla energio montras, ke alia estonteco eblas. Ankaŭ la mondo mem ŝanĝiĝas: ĝi fariĝas plurpolusa. La decida elekto, laŭ Guterres, estas ĉu tiu evoluo kondukos al rivalaj blokoj kaj malfido, aŭ al interligita mondo, en kiu landoj kunlaboras laŭ komunaj reguloj.
Lia fina mesaĝo estas samtempe politika kaj morala: la forto de la juro devas superi la rajton de la pli forta. Por tio necesas UN kapabla defendi pacon, evoluigon kaj homajn rajtojn — kaj preta reformiĝi por pli bone reprezenti la hodiaŭan mondon.
LEGU PLIUsona federacia juĝistino decidis la 9-an de septembro, ke Andrew kaj Tristan Tate restos en malliberejo en Miami dum ili kontraŭbatalas sian ekstradicion al Britio. La decido estas nova grava etapo en jura afero, kiu nun samtempe disvolviĝas en Usono, Britio kaj Rumanio.
La fratoj petis esti liberigitaj kontraŭ kaŭcio, proponante interalie transdoni siajn pasportojn kaj akcepti elektronikan kontroladon. La federacia juĝistino Lauren Louis tamen rifuzis la peton. Laŭ ŝi, ilia riĉeco kaj granda internacia movebleco faras ilin aparte gravaj fuĝriskoj. La defendantoj argumentis, ke la fratoj dum jaroj respektis la limigojn truditajn al ili de la rumanaj tribunaloj kaj ke ilia alta publika videbleco malfaciligus fuĝon. La juĝistino ne konsideris tiujn argumentojn sufiĉaj.
Andrew kaj Tristan Tate estis arestitaj en Miami la 18-an de julio 2026 laŭ brita ekstradicia peto. Britio devas ĝis la 16-a de septembro prezenti la kompletan dokumentaron subtenantan tiun peton. La posta ekstradicia proceduro povas daŭri plurajn monatojn.
Kiuj estas la fratoj Tate?
Andrew Tate, 39-jara, kaj lia frato Tristan, 38-jara, estas brit-usonaj eksaj piedboksistoj, kiuj fariĝis internaciaj interretaj influantoj. Ili konstruis grandan publikon per videoj kaj podkastoj pri riĉeco, persona sukceso kaj vireco. Precipe Andrew Tate fariĝis konata pro tre provokaj deklaroj pri virinoj kaj vir-virinaj rilatoj. Li mem en la pasinteco nomis sin mizogino, kvankam li nun argumentas, ke granda parto de lia reta konduto apartenas al intence troigita publika rolulo.
La fratoj ankaŭ administris retkameraan sekskomercon kaj poste vendis interretajn kursojn al junaj viroj. Ilia influo, aparte ĉe adoleskantoj kaj junaj viroj, estigis vastan debaton pri mizogineco en sociaj retoj.
En Britio la fratoj nun alfrontas entute 59 krimajn akuzpunktojn rilatajn al sep supozataj viktimoj. Andrew Tate alfrontas 42 kaj Tristan Tate 17.
La brita Crown Prosecution Service anoncis en julio novajn akuzojn pri seksperforto, fizika perforto kaj organizado aŭ faciligado de homkomercado por seksa ekspluatado. Kontraŭ Andrew ekzistas ankaŭ akuzoj pri regado de prostituado por profito kaj pri deliktoj rilataj al maldecaj bildoj de infano kaj ekstrema pornografio. La supozataj agoj okazis inter 2010 kaj 2017.
La fratoj neas ĉiujn akuzojn. Ili ankoraŭ ne estis procesitaj pri tiuj britaj akuzoj, kaj la decido de la prokurorejo akuzi ilin neniel signifas juran konstaton de kulpo.
La situacio fariĝis ankoraŭ pli serioza komence de septembro. La rumana kontraŭ-organizitkrima prokurorejo DIICOT prezentis novan akuzakton kontraŭ la fratoj.
Andrew Tate estas akuzita interalie pri homkomercado de neplenaĝulo, monlavado, seksaj rilatoj kun neplenaĝulo kaj provo influi atestantojn. Tristan Tate estas akuzita pri kompliceco en parto de tiuj agoj kaj pri monlavado.
Laŭ la rumanaj prokuroroj, unu el la supozataj viktimoj estis nur 15-jara kiam ŝi estis varbita en Britio. Ili asertas, ke ŝi poste estis ekspluatata por produkti seksan enhavon per retkamerao kaj ke la fratoj ricevis grandan parton de la enspezoj. La prokuroroj ankaŭ asertas, ke mono devenanta de tiu komerco estis lavita interalie per aĉeto de luksaj aŭtoj.
Tiu nova dosiero aldoniĝas al antaŭa rumana afero pri homkomercado kaj organizita krima grupo. En tiu pli frua proceduro rumana tribunalo trovis gravajn procedurajn problemojn kaj resendis la akuzdosieron al la prokuroroj. Tial ankaŭ ĉi tie necesas klare distingi inter la ekzisto de gravaj akuzoj kaj jure pruvita kulpo.
La situacio estas nun nekutime kompleksa. Usono devas decidi ĉu ekstradicii la fratojn al Britio. Britio volas procesi ilin pri dekoj da seksaj kaj homkomercadaj akuzoj. Samtempe Rumanio havas proprajn krimajn procedojn kontraŭ ili kaj povus daŭrigi almenaŭ parton de tiuj procedoj eĉ dum la fratoj troviĝas ekster la lando.
La decido de la 9-a de septembro ne koncernas ilian kulpon aŭ senkulpecon. Ĝi nur signifas, ke la usona tribunalo ne konsentas liberigi ilin dum la ekstradicia proceduro. Sed ĝi certigas, ke almenaŭ nuntempe Andrew kaj Tristan Tate restos en federacia malliberejo en Miami.
La sekva grava etapo estos la prezento de la kompleta brita ekstradicia dosiero kaj poste la decido de la usonaj tribunaloj pri tio, ĉu la fratoj estos senditaj al Britio por esti procesitaj.
(kompreneble akuzo ne estas kondamno. Andrew kaj Tristan Tate neas la krimojn pri kiuj ili estas akuzitaj, kaj ilia kulpo devos esti decidita de tribunaloj)
La varmegaj ondoj kaj arbaraj incendioj de ĉi tiu somero igas la konsekvencojn de la tutmonda varmiĝo ĉiam pli senteblaj kaj konkretaj. En Eŭropo sinsekvaj periodoj de ekstrema varmego akompanis sekegon kaj gravajn fajrojn. En Francio kaj pluraj aliaj eŭropaj landoj temperaturoj denove atingis aŭ superis 40 °C. Tiuj eventoj influas niajn arbarojn, agrikulturon, akvo-resursojn, energiproduktadon kaj ekosistemojn — sed ankaŭ, pli rekte, nian propran korpon.
Legu pli
Eŭropanoj plu larĝe subtenas agadon kontraŭ klimata ŝanĝiĝo. Tamen en la politika vivo la vento ŝanĝiĝis: la ekstremdekstro kreskas, parto de la tradicia dekstro retiriĝas de antaŭaj klimataj engaĝiĝoj, kaj en Bruselo la Verda Interkonsento estas ĉiam pli defendenda anstataŭ plifortigata. Ĉu la Verduloj povas renversi tiun tendencon?
Legu pli
Laŭ la oficiala ĉina rakonto, la Komunista Partio de Ĉinio liberigis la tibetan popolon el teokratia feŭda servuteco, forigis malriĉecon kaj alportis vojojn, lernejojn, hospitalojn kaj modernan ekonomion. Laŭ multaj tibetaj ekzilitoj kaj internaciaj defendantoj de homaj rajtoj, Ĉinio okupis Tibeton, subpremas ĝian religion kaj lingvon kaj iom post iom dissolvas ĝian apartan identecon.
La decido de la ĉinaj aŭtoritatoj plifortigi la mandarenan kiel ĉefan instrulingvon en la publikaj lernejoj de minoritataj regionoj vekas fortajn kritikojn. En Tibeto multaj timas, ke la loka lingvo estos iom post iom forpuŝita el la edukado kaj reduktita al kelkaj apartaj lecionoj, dum la mandarena fariĝos la preskaŭ sola lingvo de instruado, administrado kaj socia avancado.
Tiu evoluo estas serioze kritikinda. Sed la indigno de okcidentaj observantoj ankaŭ postulas historian mem-ekzamenon.
Legu PLI
La 1-an de julio 2026, en la Panteono de Parizo, Giuliano da Empoli faris paroladon pri Jean Monnet kaj la estonteco de Eŭropo.
La prelego okazis kadre de la ciklo “Le Grand Continent au Panthéon”, organizita kunlabore kun la franca Nacia Centro de Monumentoj. Post iometa revizio fare de la aŭtoro, la teksto estis publikigita la 11-an de julio 2026 en la geopolitika revuo Le Grand Continent, sub la titolo La leçon de Jean Monnet — “La leciono de Jean Monnet”.
La usona filozofo Michael Sandel estas unu el la plej konataj kritikantoj de la nuna liberala ekonomia kaj socia modelo. Profesoro ĉe Harvard University, li famiĝis pro siaj verkoj pri justeco, demokratio kaj la moralaj limoj de la merkato. En sia libro The Tyranny of Merit (“La tiraneco de la merito”), li provas klarigi kial tiom da ordinaraj laboristoj en Usono kaj aliaj okcidentaj landoj turniĝis al dekstraj popolismoj, interalie al la movado de Donald Trump.