La Eŭropanoj ne turnis la dorson al klimata agado

Aŭskultante kelkajn politikajn debatojn, oni povus imagi, ke la eŭropanoj jam laciĝis pri klimata politiko kaj deziras simple reveni al la mondo de nafto, gaso kaj senlima konsumado.

La opinisondoj rakontas alian historion.

Laŭ la speciala Eurobarometro pri klimata ŝanĝiĝo publikigita en 2025, 85% de la civitanoj de EU konsideras klimatan ŝanĝiĝon grava tutmonda problemo. 81% subtenas la celon atingi klimatan neŭtralecon en EU ĝis 2050, kaj 88% opinias grava plian investadon en renovigeblan energion kaj energian efikecon.

Eĉ la ofte aŭdata argumento, ke la ekologia transiro tro multe kostas, ne ŝajnas konvinki plimulton de la eŭropanoj: 77% opinias, ke la damaĝoj kaŭzitaj de klimata ŝanĝiĝo kostos pli multe ol la transiro al klimatneŭtrala ekonomio. Kaj 83% opinias, ke pli bona preparado kontraŭ la sekvoj de klimata ŝanĝiĝo plibonigus la vivon de la eŭropanoj.

Tio ne signifas, ke ĉiuj konsentas pri ĉiu rimedo. Oni povas samtempe zorgi pri la klimato kaj kontraŭstari imposton, malpermeson aŭ regulon, kiun oni opinias maljusta. Ĝuste en tiu interspaco inter ĝenerala konsento pri la celo kaj konflikto pri la rimedoj nun disvolviĝas granda parto de la politika batalo.

De klimata neado al batalo kontraŭ la transiro

Estus eraro meti la tutan eŭropan dekstron en unu saman sakon. Konservativulo, kiu akceptas la klimatan sciencon sed kritikas specifan regularon, ne havas la saman pozicion kiel politikisto, kiu neas la homan originon de la nuna varmiĝo.

Tamen io klare ŝanĝiĝis.

Dum jaroj la klimata debato iom post iom konverĝis al larĝa politika konsento: la homaro varmigas la planedon, la emisioj devas malpliiĝi, kaj la demando estas ĉefe kiel organizi la transiron. Hodiaŭ tiu ĝenerala konsento estas denove atakata de parto de la radikala kaj ekstremdekstra mondo.

En Germanio la AfD iras tre malproksimen. Ĝia programo por la federacia elekto de 2025 kontestis la homkaŭzitan karakteron de klimata ŝanĝiĝo kaj pledis por reveno al karbo kaj nuklea energio. Jam pli frua studo de la germana instituto Adelphi pri 21 dekstre popolismaj eŭropaj partioj montris grandajn diferencojn inter ili, sed ankaŭ fortan ĝeneralan tendencon kontraŭ klimata kaj energia politiko. Sep el la studitaj partioj neis aŭ klimatan ŝanĝiĝon mem, aŭ ĝian homan originon, aŭ ĝiajn negativajn sekvojn.

En Britio Reform UK faris la nuligon de la politiko pri netaj nulaj emisioj unu el siaj ĉefaj politikaj promesoj. Ĝi prezentas la klimatan transiron antaŭ ĉio kiel fonton de altaj energiprezoj kaj troa reguligo kaj pledas por pli granda ekspluatado de enlandaj energifontoj.

Sed la evoluo ne limiĝas al la ekstremdekstro. Ankaŭ la brita Konservativa Partio sub Kemi Badenoch forte ŝanĝis sian pozicion. Badenoch emfazas, ke ŝi ne estas skeptikulo pri klimata ŝanĝiĝo, sed skeptikulo pri la nuna politiko de „net zero”; la partio nun volas nuligi la Klimatan Leĝon kaj denove favori ekspluatadon de nafto kaj gaso en la Norda Maro.

Tiu distingo gravas. La politika kontraŭvento kontraŭ klimata agado ne plu dependas ĉefe de la argumento „klimata ŝanĝiĝo ne ekzistas”. Multe pli efika fariĝis alia mesaĝo:

Jes, eble la klimato ŝanĝiĝas — sed kial vi devus pagi por tio?

Jen la kampo, sur kiu la venonta politika batalo verŝajne estos decidata.

La Verduloj ne povas respondi nur per sciencaj ciferoj

La scienca pruvo pri klimata ŝanĝiĝo estas superforta. Sed politike tio ne sufiĉas.

Se la ekologia transiro estas perceptata kiel serio de malpermesoj, impostoj kaj kostoj trudataj al homoj, kiuj jam malfacile pagas sian hejtadon, aŭton aŭ loĝadon, la ekstremdekstro ricevas idealan terenon.

La Verda respondo do ne povas esti simple: „La scienco pravas, do vi devas akcepti niajn rimedojn.”

Necesas montri, ke la transiro povas signifi ankaŭ pli malaltajn energifakturojn, pli bone izolitajn loĝejojn, malpli da aerpoluo, pli efikan publikan transporton, malpli grandan dependecon de importitaj fosiliaj brulaĵoj kaj novajn industriajn laborpostenojn.

La socia demando ne estas aldonaĵo al klimata politiko. Ĝi estas unu el ĝiaj kernaj kondiĉoj por politika sukceso.

Kaj ĉi-rilate la Eurobarometro donas interesan signalon: 75% de la eŭropanoj opinias, ke redukto de importado de fosiliaj brulaĵoj povus samtempe plifortigi energian sekurecon kaj ekonomie profitigi Eŭropon.

La argumento por la transiro do ne devas esti nur morala aŭ ekologia. Ĝi povas esti ankaŭ argumento pri sendependeco, sekureco kaj ekonomia modernigo.

Verdaj venkoj montras, ke la kontraŭvento ne estas fatalo

La malfacilaĵoj estas realaj, sed estus same erare konkludi, ke la Verduloj estas ĉie retiriĝantaj.

En Danio, la Verda Maldekstro (Socialistisk Folkeparti, SF) fariĝis la dua plej granda partio post la parlamenta elekto de marto 2026 kaj en junio eniris la registaron kun kvin ministroj.

En Baden-Virtembergo, unu el la plej industriaj regionoj de Germanio kaj koro de ĝia aŭtomobila industrio, la Verduloj denove fariĝis la plej granda partio en la regiona elekto de marto 2026 kun 30,2% de la voĉoj.

En Britio, Hannah Spencer de la Verda Partio venkis en februaro 2026 en la kromelekto de Gorton and Denton en Granda Manĉestro, renversante antaŭan laboristan plimulton de pli ol 13 000 voĉoj. Ŝi fariĝis la unua Verda deputito elektita al Westminster en norda Anglio.

Kaj en la Nederlandaj komunumaj elektoj de 2026, la alianco GroenLinks-PvdA ricevis naciskale pli da voĉoj ol iu alia politika forto kaj venkis interalie en Amsterdamo kaj Roterdamo.

Tiuj rezultoj ne pruvas ian aŭtomatan „verdan ondon”. La politikaj situacioj estas tro malsamaj por tio. Sed ili montras ion gravan: la kresko de la ekstremdekstro ne nepre signifas la malaperon de ekologia kaj progresema politiko.

Kie Verduloj sukcesas kunligi ekologion kun la ĉiutaga vivo, publikaj servoj, socia justeco kaj ekonomia sekureco, ili ankoraŭ povas konvinki multe pli vastan elektantaron ol nur la tradicie verdan.

En Bruselo: de ofensivo al defendo

La situacio en la Eŭropa Parlamento estas tamen pli malfacila.

Post la eŭropaj elektoj de 2024 la grupo Verduloj/Eŭropa Libera Alianco estas multe malpli granda ol dum la antaŭa mandato. En julio 2026 ĝi havas 53 deputitojn, dum la Eŭropa Popola Partio restas la plej granda politika grupo.

Tio ŝanĝas la potencrilatojn.

Dum la antaŭa parlamenta periodo oni diskutis pri vastigo de la Verda Interkonsento, hodiaŭ la Verduloj devas pli ofte batali por konservi jam adoptitajn regulojn.

La plej klara ekzemplo estas la tiel nomata „simpliga” agendo. Simpligi tro kompleksajn regularojn povas esti tute legitima celo. Sed laŭ la Verduloj, sub tiu etikedo oni nun provas malfortigi partojn de la eŭropa leĝaro pri entreprena daŭripovo kaj respondeco.

Kiam la Parlamento traktis la pakon Omnibus I, Bas Eickhout, tiam kunprezidanto de la grupo Verduloj/Eŭropa Libera Alianco, resumis la verdan kritikon per esenca distingo: faciligi la aplikadon de reguloj estas unu afero; dereguligi estas alia.

Kaj ĝuste ĉi tie aperas pli vasta demando. Ĉu Eŭropo, fronte al ekonomia konkurenco, geopolitikaj streĉoj kaj postuloj pri pli granda defendelspezado, traktos ekologian politikon kiel lukson, kiun oni povas prokrasti? Aŭ ĉu ĝi komprenos, ke energisendependeco, industria transformo kaj klimata politiko estas partoj de la sama strategio?

La paradokso de Eŭropo

Ni do troviĝas antaŭ stranga situacio.

La plimulto de eŭropanoj plu konsideras klimatan ŝanĝiĝon grava problemo. La plimulto subtenas klimatan neŭtralecon. La plimulto deziras pli da renovigebla energio. Kaj tamen la politika spaco por ambicia klimata politiko ŝajnas malvastiĝi.

Ne temas nepre pri kontraŭdiro.

Homoj povas deziri klimatan agadon kaj samtempe timi ĝian koston. Ili povas subteni la ekologian transiron principe sed malakcepti ĝin, se ili sentas, ke la plej modestaj devas pagi dum la plej riĉaj kaj la plej grandaj poluantoj estas ŝparataj.

Por la Verduloj tio estas averto, sed ankaŭ ŝanco.

La venonta etapo de la klimata batalo ne estos gajnita nur per ripetado de la sciencaj faktoj — kiom ajn necesaj ili restas. Ĝi estos gajnita se la ekologia transiro estos perceptata kiel pli justa, pli sekura kaj pli dezirinda estonteco.

La ekstremdekstro provas konvinki la civitanojn, ke ekologio estas minaco al ilia vivnivelo.

La plej bona respondo ne estas indigni.

Ĝi estas pruvi la malon.

---

Ĉefaj fontoj

• Eŭropa Komisiono, Speciala Eurobarometro pri klimata ŝanĝiĝo, 2025.
• Eŭropa Parlamento, datumoj pri la konsisto de la politikaj grupoj, 2026.
• Adelphi, Convenient Truths – Mapping Climate Agendas of Right-Wing Populist Parties in Europe.
• Programoj kaj publikaj politikaj dokumentoj de AfD, Reform UK kaj la brita Konservativa Partio.
• European Greens kaj naciaj balotrezultoj pri Danio, Nederlando kaj Baden-Virtembergo.