---

Nova noto publikigita de la franca instituto pri internaciaj rilatoj IRIS (Institut de relations internationales et stratégiques) atentigas pri maltrankviliga fenomeno: la klimata ciklo El Niño povus konsiderinde plifortigi la mondajn konsekvencojn de konflikto inter Usono kaj Irano. (IRIS)

La analizo ne asertas, ke klimato kaŭzas militon. Sed ĝi montras, ke klimataj perturboj kaj geopolitikaj krizoj povas reciproke nutri unu la alian kaj produkti ĉenajn efikojn sur energio, nutraĵoj kaj politika stabileco. (IRIS)

La centra punkto de la raporto estas la strategia graveco de la Hormuza Markolo. Tiu mallarĝa mara pasejo inter Irano kaj Omano estas unu el la ĉefaj arterioj de la monda ekonomio: granda parto de la nafto, likvigita gaso kaj kemiaj sterkoj transportataj internacie trapasas ĝin. La konflikto jam kaŭzis fortajn perturbojn de mara trafiko kaj kreskon de energiaj prezoj. (IRIS)

Laŭ la aŭtoro Tom Ellison, se en la venontaj monatoj efektive formiĝos El Niño, la situacio povus fariĝi multe pli grava. El Niño kutime alportas ekstremajn veterajn fenomenojn tra diversaj regionoj de la mondo: sekecojn, varmondojn, inundojn aŭ detruajn ŝtormojn. Tio signifus samtempe pli altan energibezonon — ekzemple por klimatizado — kaj pli malfortajn agrikulturajn rikoltojn. (IRIS)

La raporto aparte emfazas la demandon pri sterkoj. La produktado de multaj sterkoj dependas de tergaso kaj de komercaj fluoj el la Golfa regiono. Se tiuj liveroj malfaciliĝas aŭ multekostiĝas, la efikoj atingas la tutmondan nutrosistemon: terkultivistoj malpli sterkas, rikoltoj malpliiĝas, kaj manĝaĵprezoj kreskas. (IRIS)

Historie, subitaj altiĝoj de nutraĵprezoj ofte kontribuis al sociaj kaj politikaj krizoj. La raporto tial avertas, ke klimataj perturboj ligitaj al El Niño povus akrigi internaciajn streĉojn jam estigitajn de la milito. La plej vundeblaj regionoj estus tiuj forte dependaj de importitaj energio kaj nutraĵoj, precipe en Nord-Afriko kaj la Proksima Oriento. (IRIS)

Por ekologiistoj, tiu analizo havas gravan signifon. Ĝi montras, ke klimata politiko ne estas “aparta temo” rilata nur al medio. Energia transiro, renovigeblaj energioj, loka agrikulturo kaj rezistema nutrosistemo fariĝas ankaŭ demandoj pri paco kaj internacia sekureco.

La nuna krizo memorigas, kiom danĝera restas la dependeco de fosiliaj energioj kaj tre centralizitaj mondaj komercaj retoj. Ju pli la mondo dependas de kelkaj strategiaj markoloj, naftokampoj aŭ gasduktoj, des pli ĝi restas vundebla al militoj, klimataj katastrofoj kaj geopolitikaj ĉantaĝoj.

Laŭ la noto de IRIS, klimata rezistokapablo devas nun esti konsiderata kiel integra parto de sekureca politiko. Tio signifas ne nur redukti forcej-efikajn gasojn, sed ankaŭ konstrui ekonomiojn malpli fragilajn fronte al samtempaj geopolitikaj kaj klimataj ŝokoj. (IRIS)

Fonto: Tom Ellison, “El Niño amplifiera considérablement les chocs tels que celui de la guerre en Iran”, IRIS, 18 majo 2026. (IRIS)