Viktor Orbán forbalaita en Parlamentaj Elektoj, Triobla Leciono por Eŭropo
Hungario turnas la paĝon. Koloso de eŭropa populismo, la eks-ĉefministro suferis balotan malvenkegon dimanĉe, la 12-an de aprilo. Tri gravaj lecionoj povas esti eltiritaj el tio por la tuta kontinento. Viktor Orbán, la eksiĝanta hungara ĉefministro, estas la esenca populisto kaj neliberala gvidanto en Eŭropo. Lia teno de potenco ekde 2010, malgraŭ defraŭdo, atakoj kontraŭ civitanaj liberecoj kaj klara afineco kun aŭtoritatismaj reĝimoj, ŝajnis neŝanĝebla ĝis nun. Tamen, la hungaraj parlamentaj elektoj de dimanĉo, la 12-a de aprilo, havis surprizon: lia partio, Fidesz, nete perdis potencon. Ĉi tiu politika ŝanĝo ne estas sensignifa. Ĉi tiu elekto okazas en rapide ŝanĝiĝanta geopolitika kunteksto, markita de la milito en Ukrainio, ŝanĝiĝantaj internaciaj potencodinamikoj kaj kreskanta konscio inter eŭropaj civitanoj pri aŭtoritatismaj tendencoj. Ĉi tiu rezulto malfermas senprecedencajn perspektivojn por eŭropa integriĝo, la administrado de la ukraina krizo, sekureco en Eŭropo, la potenc-ekvilibro kaj la restarigo de demokratio en Hungario. Ĝi ankaŭ servas kiel memorigilo, ke homoj, eĉ en socioj sub intensa amaskomunikila kaj politika premo, fine reagas. La malvenko de Viktor Orbán estas multe pli ol balotperdo: ĝi ofertas trioblan lecionon por la tuta Eŭropo.
1-La Imuna Respondo de Socioj al Populismo
La unua leciono de ĉi tiuj elektoj estas, ke hungaraj balotantoj fine sukcesis liberiĝi el la teno de populisma diskurso, kiu dominis dum preskaŭ dek ses jaroj. Viktor Orbán konstruis sian potencon sur kontraŭ-establita, kontraŭ-enmigrinta kaj kontraŭ-EU-retoriko, samtempe kultivante personeckulton, kontrolante la amaskomunikilojn kaj establante aŭtoritatisman reĝimon. Tamen, malgraŭ provoj ŝlosi demokration (juraj reformoj, institucia kapto, patroneco, ŝanĝoj al balotreguloj, ktp.), signifa parto de la loĝantaro elektis turni la paĝon. Ekde la fruaj 2000-aj jaroj, observantoj scivolas ĉu eŭropaj socioj povas rezisti la allogon de simplisma retoriko kaj demagogiaj balotpromesoj. La respondo nun estas klara: homoj fine travidas la manovrojn kaj mensogojn de populistoj. En Hungario, la balotpartopreno estis grandega. Balotantoj decide punis registaron, kiu malsukcesis ekonomie (senbrida inflacio, endemia korupto), socie (malriĉeco, malegaleco), kaj fariĝis troja ĉevalo por Vladimir Putin kaj Donald Trump ene de eŭropaj institucioj. Tradiciaj partioj kaj eŭropaj institucioj devas labori por restarigi fidon je demokratiaj valoroj ofertante kredindajn alternativojn al simplisma kaj malamplena retoriko. Ĉi tiu reago similas al kolektiva imunreago: post jaroj da nekontestita potenco, hungaraj civitanoj evoluigis ian imunecon kontraŭ la diskurso de Viktor Orbán. Skandaloj (koruptaj kazoj, defraŭdo de eŭropaj financoj, dubindaj aliancoj kun la Kremlo kaj la Blanka Domo) kaj vortaj ekscesoj finfine superpezis promesojn pri stabileco kaj nacia suvereneco. Sociaj retoj, malgraŭ sia rolo en polarigo de la socio kaj disvastigo de registara misinformado, ebligis la kunhavigon de alternativaj rakontoj al la oficiala rakonto. Ĉi tiu leciono devus resoni en Eŭropo, kie aliaj populismaj kaj eŭroskeptikaj partioj profitas de sociaj frustriĝoj. Hungario montras, ke demokratia rezisteco eblas, sed ke ĝi postulas konstantan vigladon. Tradiciaj partioj kaj eŭropaj institucioj nun devas labori por restarigi fidon je demokratiaj valoroj ofertante kredindajn alternativojn al simplisma kaj malamplena retoriko.
2-La subteno de Donald Trump jam ne estas valoraĵo por radikalaj dekstraj gvidantoj.
Alia ŝlosila elemento en ĉi tiu malvenko estas la ŝanĝiĝanta internacia kunteksto. Viktor Orbán estis proksima al Vladimir Putin kaj Donald Trump, dividante iliajn reakciajn valorojn, komercan sagacon kaj malakcepton de la Eŭropa Unio (EU).
Viktor Orbán longe subtenis ambiguajn rilatojn kun Rusio, plurfoje blokante eŭropajn rezoluciojn kaj decidojn, kiuj kontraŭis la interesojn de Vladimir Putin, kaj informante lin en reala tempo pri debatoj ene de la EU-institucioj. Lia rifuzo provizi militan subtenon al Ukrainio kaj liaj regulaj kontaktoj kun la Kremlo finfine fremdigis lin de aliaj EU-membroŝtatoj. En 2024, dum Eŭropo mobiliziĝis por subteni Kievon, Hungario restis malproksima. La Eŭropa Unio longe hezitis rilate al Hungario, pro malkonsentoj inter tiuj, kiuj pledis por senkompromisa aliro — kiuj postulis sankciojn, kiel ekzemple suspendon de la voĉdonrajtoj de Hungario kaj finon de EU-financado — kaj tiuj, kiuj favoris dialogon, kiuj kredis, ke Viktor Orbán ne devus esti puŝita en la brakojn de Vladimir Putin kaj ke konflikto ne estas solvo. La EU fine kondiĉigis eŭropan financadon de respekto al la komunaj valoroj de la 27 membroŝtatoj. Ĉi tiu strategio pruviĝis efika kontraŭ gvidanto, kiu senĉese kritikis la Eŭropan Union, sed financis ĝiajn politikojn per EU-donmonoj. Kiel mi notis antaŭ unu jaro, la reelekto de Donald Trump komence prezentis mirindan ŝancon por radikaldekstrulaj gvidantoj en Eŭropo. Kvankam al ili plejparte mankis internacia rekono, ili subite profitis de la subteno de la prezidanto de la ĉefa potenco de la mondo. Ilia tagordo ankaŭ estis legitimita: kiel, efektive, ili povus kritiki politikojn aprobitajn de la plimulto de usonaj civitanoj? Fine, Donald Trump promesis aktive subteni ĉiujn eŭropajn politikajn partiojn aligitajn kun MAGA-ideologio, precipe por faligi la Eŭropan Union. Sed ĉi tiu subteno fariĝis problema dum Donald Trump pli radikaliĝis kaj usonanoj komencis pridubi liajn enlandajn kaj eksterlandajn politikojn. Krome, la agresema sinteno de la usona prezidanto rilate al siaj eŭropaj partneroj fariĝis problema. Kiel, efektive, oni povus pretendi fidelecon al gvidanto, kiu intencis submeti eŭropajn naciojn al siaj genuoj?
3-Ŝtato ne estu ekskludita el la EU pro siaj gvidantoj
Trie, la malvenko de Viktor Orbán servas kiel memorigilo pri fundamenta vero: eŭropaj civitanoj ne estu punitaj pro la eraroj de siaj gvidantoj. La Eŭropa Unio ofte estis kritikita pro sia manko de firmeco rilate al malkonsentaj membroŝtatoj. Kelkaj ene de eŭropaj institucioj kaj ministerioj pri eksterlandaj aferoj konsideris puŝi Hungarion alvoki Artikolon 50 de la Traktato pri la Eŭropa Unio por devigi sian eliron. Tamen, la hungara ekzemplo, sekvante la polan ekzemplon, montras, ke eblas unuigi firmecon kaj solidarecon, atendante balotŝanĝon. EU trudis sankciojn al Hungario pro ĝiaj malobservoj de la jurŝtato, precipe per la mekanismo de buĝeta kondiĉeco. Ĉi tiuj mezuroj havis definitivan ekonomian efikon, precipe sur EU-fondusojn destinitajn por civitanoj. Tamen, la venko de la poreŭropa opozicio de Péter Magyar montras, ke hungaroj kapablis distingi inter la respondeco de siaj gvidantoj kaj sia membreco en la EU. La resona sukceso de la hungara opozicio devus instigi EU-n rafini sian strategion: sankcioj devas celi koruptajn elitojn, ne la ĝeneralan loĝantaron. Eblas subteni la civilan socion kaj sendependajn amaskomunikilojn, samtempe konservante premon sur gvidantoj. La hungara kazo – ĉu rilate al balotrezultoj aŭ opinisondoj – pruvas, ke civitanoj restas engaĝitaj al Eŭropo, malgraŭ la mispaŝoj de sia registaro. Por malhelpi aliajn ŝtatojn sekvi la vojon de Hungario, EU devas plifortigi siajn mekanismojn por protekti la jurŝtaton, samtempe disvolvante kanalojn por dialogo kun la civila socio. Eŭropaj financoj devas esti kondiĉaj de respekto al la valoroj de la Unio, tiuj sanktigitaj en la traktatoj ratifitaj kun plena scio pri la faktoj fare de la membroŝtatoj, kaj devas ankaŭ esti uzataj por subteni lokajn projektojn kaj civitanajn iniciatojn. Ekbrilo de espero por demokratio, en Eŭropo kaj pretere la malvenko de Viktor Orbán estas multe pli ol simpla ŝanĝo de registaro: ĝi estas potenca signalo por Eŭropo. Ĝi montras, ke homoj povas liberigi sin de la jugo de populistoj, ke aliancoj kun aŭtoritatismaj gvidantoj povas fariĝi balota ŝarĝo, kaj ke eŭropaj sankcioj povas esti efikaj sen puni civitanojn. Ĉi tiu venko por la por-eŭropa opozicio ofertas ekbrilon de espero por la restarigo de demokratio en Hungario kaj, pli ĝenerale, por la defendo de progresemaj valoroj, en Eŭropo kaj ĉirkaŭ la mondo.
La malvenko de Viktor Orbán estas vangofrapo por Donald Trump kaj Vladimir Putin, kiuj subtenis lin senkondiĉe. Ĝi estas averto al ĉiuj gvidantoj de la radikala dekstro en Eŭropo, kiuj alianciĝis kun li. Sed ĝi estas ankaŭ vekvoko por ĉiuj progresemuloj, kiuj devas kompreni, ke demokratio ne estas donitaĵo, sed daŭra procezo, kiu postulas viglecon, engaĝiĝon kaj solidarecon.
Olivier Costa, Telos – 15-a de aprilo 2026.
—
france :
Viktor Orbán balayé aux législatives, une triple leçon pour l’Europe.
La Hongrie tourne la page. Pilier du populisme européen, le Premier ministre sortant a subi un échec électoral retentissant, dimanche 12 avril. On peut en tirer trois enseignements capitaux adressés à l’ensemble du Vieux Continent.
Viktor Orbán, le Premier ministre hongrois sortant, est l’idéal type du leader populiste et illibéral en Europe. Son maintien au pouvoir depuis 2010, malgré des détournements de fonds, des atteintes aux libertés et une proximité affichée avec des régimes autoritaires, semblait jusqu’à présent inébranlable. Pourtant, les élections législatives hongroises du dimanche 12 avril ont réservé une surprise: son parti, le Fidesz, a nettement perdu le pouvoir. Ce basculement politique n’est pas anecdotique. Il s’inscrit dans un contexte géopolitique en pleine mutation, marqué par la guerre en Ukraine, l’évolution des rapports de force internationaux et une prise de conscience croissante des citoyens européens face aux dérives autoritaires.
Ce résultat ouvre des perspectives inédites pour l’intégration européenne, la gestion de la crise ukrainienne, la sécurité en Europe, l’équilibre des puissances et la restauration de la démocratie en Hongrie. Il rappelle également que les peuples, même dans des sociétés sous haute pression médiatique et politique, finissent par réagir. L’échec de Viktor Orbán est bien plus qu’une défaite électorale: c’est une triple leçon pour l’ensemble de l’Europe.
1. La réponse immunitaire des sociétés face aux populistes
Le premier enseignement de ces élections est que les électeurs hongrois ont finalement su se libérer de l’emprise d’un discours populiste qui dominait depuis près de seize ans. Viktor Orbán a construit son pouvoir sur une rhétorique antiélites, antimigrants et anti-UE, tout en entretenant un culte de la personnalité, en contrôlant les médias et en instaurant un régime autoritaire. Pourtant, malgré les tentatives de verrouillage démocratique (réformes judiciaires, capture des institutions, clientélisme, modifications des règles électorales, etc.), une partie significative de la population a choisi de tourner la page. Depuis le début des années 2000, les observateurs se demandent si les sociétés européennes peuvent résister à l’attrait des discours simplistes et des promesses électorales démagogiques. La réponse est désormais claire: les peuples finissent par comprendre les manœuvres et les mensonges des populistes. En Hongrie, la mobilisation électorale a été massive. Les électeurs ont sanctionné nettement un gouvernement qui avait échoué sur le plan économique (inflation galopante, corruption endémique), sur le plan social (pauvreté, inégalités) et était devenu le cheval de Troie de Vladimir Poutine et Donald Trump au sein des institutions européennes.
Les partis traditionnels et les institutions européennes doivent travailler à restaurer la confiance dans les valeurs démocratiques, en proposant des alternatives crédibles aux discours simplistes et haineux. Cette réaction s’apparente à une réponse immunitaire collective: après des années de pouvoir sans partage, les citoyens hongrois ont développé une forme d’immunité face au discours de Viktor Orbán. Les scandales (affaires de corruption, détournements de fonds européens, alliances douteuses avec le Kremlin et la Maison-Blanche) et les outrances verbales ont fini par peser plus lourd que les promesses de stabilité et de souveraineté nationale. Les réseaux sociaux, malgré leur rôle dans la polarisation de la société et la diffusion des fausses informations du gouvernement, ont permis le partage d’informations alternatives aux discours officiels. Cette leçon doit résonner en Europe, où d’autres partis populistes et eurosceptiques capitalisent sur les frustrations sociales. La Hongrie montre que la résilience démocratique est possible, mais qu’elle exige une vigilance constante. Les partis traditionnels et les institutions européennes doivent désormais travailler à restaurer la confiance dans les valeurs démocratiques, en proposant des alternatives crédibles aux discours simplistes et haineux.
2. Le soutien de Donald Trump n’est plus un atout pour les leaders de la droite radicale
Un autre élément-clé de cette défaite est l’évolution du contexte international. Viktor Orbán était un proche de Vladimir Poutine et Donald Trump, dont il partageait les valeurs réactionnaires, les penchants affairistes et le rejet de l’Union européenne (UE).
Viktor Orbán a longtemps entretenu des relations ambiguës avec la Russie, allant jusqu’à bloquer à répétition des résolutions et décisions européennes contraires aux intérêts de Vladimir Poutine et à l’informer en temps réel des débats au sein des instances de l’Union. Son refus de soutenir militairement l’Ukraine et ses contacts réguliers avec le Kremlin ont fini par le couper des autres États membres de l’UE. En 2024, alors que l’Europe se mobilisait pour soutenir Kiev, la Hongrie est restée à l’écart. L’Union européenne a longtemps tergiversé face à la Hongrie, en raison des divergences entre partisans de la méthode forte –qui exigeaient des sanctions, telles qu’une suspension des droits de vote de la Hongrie et la fin des financements européens– et ceux du dialogue, qui estimaient qu’il ne fallait pas pousser Viktor Orbán dans les bras de Vladimir Poutine et que le conflit n’était pas une solution. L’UE a fini par conditionner les financements européens au respect des valeurs communes des Vingt-Sept. Cette stratégie s’est montrée efficace vis-à-vis d’un leader qui critiquait sans retenue l’Union européenne, mais finançait sa politique grâce à ses financements. Comme j’ai eu l’occasion de l’indiquer il y a un an déjà, la réélection de Donald Trump a d’abord présenté une fantastique opportunité pour les leaders de la droite radicale en Europe. Alors que la reconnaissance internationale leur faisait largement défaut, ils bénéficiaient subitement du soutien du président de la première puissance mondiale. Leur programme se trouvait aussi légitimé: comment, en effet, critiquer des orientations politiques approuvées par la majorité des citoyens américains? Enfin, Donald Trump promettait de soutenir activement toutes les formations politiques européennes alignées sur l’idéologie MAGA afin, notamment, de mettre à terre l’Union européenne. Mais ce parrainage est devenu embarrassant, à mesure que Donald Trump se radicalisait et que les Américains remettaient en cause sa politique, intérieure comme extérieure. En outre, l’agressivité du président des États-Unis à l’égard de ses partenaires européens devenait problématique. Comment, en effet, se réclamer d’un leader qui entendait mettre à terre les nations européennes?
3. Il ne faut pas exclure un État de l’UE à cause de ses leaders
En troisième lieu, la défaite de Viktor Orbán rappelle une vérité fondamentale: les citoyens européens ne doivent pas être punis pour les erreurs de leurs dirigeants. L’Union européenne a souvent été critiquée pour son manque de fermeté face aux États membres déviants. Certains, dans les instances européennes et les chancelleries, ont envisagé de pousser la Hongrie à activer l’article 50 du traité sur l’Union européenne, pour obtenir sa sortie. Pourtant, l’exemple hongrois, après l’exemple polonais, montre qu’il est possible de concilier fermeté et solidarité, dans l’attente d’un changement électoral. L’UE a imposé des sanctions à la Hongrie pour ses violations de l’État de droit, notamment par le biais du mécanisme de conditionnalité budgétaire. Ces mesures ont eu un impact économique certain, notamment sur les fonds européens destinés aux citoyens. Pourtant, la victoire de l’opposition proeuropéenne de Péter Magyar montre que les Hongrois ont su distinguer la responsabilité de leurs dirigeants de leur appartenance à l’UE. Le succès massif de l’opposition hongroise devrait inciter l’UE à affiner sa stratégie: les sanctions doivent cibler les élites corrompues et non les populations. Il est possible de soutenir les sociétés civiles et les médias indépendants, tout en maintenant une pression sur les dirigeants. Le cas hongrois –qu’il s’agisse du résultat des élections ou des sondages d’opinion– prouve que les citoyens restent attachés à l’Europe, malgré les dérives de leur gouvernement. Pour éviter que d’autres États ne suivent la voie de la Hongrie, l’UE doit renforcer ses mécanismes de protection de l’État de droit, tout en développant des canaux de dialogue avec les sociétés civiles. Les fonds européens doivent être conditionnés au respect des valeurs de l’Union, celles qui figurent dans les traités qui ont été ratifiés en pleine connaissance de cause par les États membres, mais aussi utilisés pour soutenir les projets locaux et les initiatives citoyennes. Un espoir pour la démocratie, en Europe et ailleurs. La défaite de Viktor Orbán est bien plus qu’un simple changement de gouvernement: c’est un signal fort pour l’Europe. Elle montre que les peuples peuvent se libérer du joug des populistes, que l’alliance avec des leaders autoritaires peut devenir un fardeau électoral et que les sanctions européennes peuvent être efficaces sans punir les citoyens. Cette victoire de l’opposition proeuropéenne offre une lueur d’espoir pour la restauration de la démocratie en Hongrie et, plus largement, pour la défense des valeurs progressistes, en Europe comme dans le reste du monde. L’échec de Viktor Orbán est un camouflet pour Donald Trump et Vladimir Poutine, qui l’ont soutenu sans compter. C’est un avertissement pour tous les leaders de la droite radicale en Europe, qui se sont engagés à ses côtés. Mais c’est aussi un rappel à l’ordre pour tous les progressistes, qui doivent comprendre que la démocratie n’est pas un acquis, mais une construction permanente, qui exige vigilance, engagement et solidarité.
Olivier Costa, Telos – 15 avril 2026
Asocio de Verduloj Esperantistaj 
Komenti