Modeloj de artefarita inteligenteco specialiĝintaj pri tradukado fariĝis tiel efikaj, ke oni povus tentiĝi tute rezigni pri lingvolernado. Kiel ne cedi al tiu tento, kiam ni konstatas, ke ni povas facile komprenigi nin en lingvo, kiun ni apenaŭ — aŭ tute ne — regas, eĉ antaŭ ol ni sukcesis ekĝui la lernadon mem? Kial pasigi longajn horojn pacience lernante kelkajn vortojn, poste kelkajn frazojn, farante erarojn kaj akceptante la frustriĝon ne tuj trovi la ĝustan vorton?

Tia rezigno tamen pretervidas la plezuron mem lerni: plezuron, kiu certe postulas penon, sed kiu rekompencas nin centoble. Ĝi ankaŭ pretervidas la naturajn rimedojn necesajn por funkciigi tiujn modelojn — rimedojn, kiuj jam konkurencas kun esencaj bezonoj. Kaj ĝi pretervidas la efikojn de pasiva sinteno, kiu riskas fari nin dependaj de algoritmoj, kiujn ni ne regas.

Ĉio dependas de nia sinteno antaŭ tiu kogna cunamo. Aŭ ni lasas nin forblovi de la impona efikeco de artefaritinteligentaj produktaĵoj; ni sentas nin superitaj, paralizitaj; ni klinas nin antaŭ io ŝajne pli forta ol ni; ni rezignas pri ĉia espero konkuri kun tia potenca maŝino. Aŭ male, ni konsideras, ke nia homeco konsistas ĝuste en tio: repreni la regadon de tio, kio ni estas, kaj liberiĝi de sensenca konkurenco.

Sed kio, fakte, tiom impresas nin? Ni ne sentas, ke nia kapablo memstare moviĝi estas minacata simple ĉar aŭto senkompate dispremus nin, se ni provus konkursi kun ĝi. Ni uzas aŭton, aŭ biciklon, sen eĉ pensi pri konkurado kun ili — kaj ni tamen plu ĝuas promeni.

Malĝuste nomi aferojn nur aldonas al la malfeliĉoj de la mondo. Tiu maksimo, ofte atribuita al Albert Camus, tre bone aplikiĝas al la esprimo “artefarita inteligenteco”. La vorto “inteligenteco” tuj vekas en ni ideon pri homa kapablo kompreni, juĝi, krei sencon. Sed tio, kion ni nomas “artefarita inteligenteco”, estas antaŭ ĉio sistemo por prilabori, kombini kaj produkti informojn laŭ statistikaj modeloj. Momente pripensu la malsaman efikon de tiuj du vortoj: inteligenteco kaj informo. La unua ŝajnas tuŝi ion preskaŭ unikan al la homaro — eĉ se scienco hodiaŭ nuancas tiun ideon; la dua sonas kiel ilo, kiel materialo, kiel io multe malpli timiga. La reala povo de la teknologio ne ŝanĝiĝas, sed nia miro, nia respekto kaj nia timo malpliiĝas.

Ni do forlasu tiun konkuradon, kiun ni mem trudas al ni kiel arkaikan logikon — same kiel ni ne provas kuri pli rapide ol aŭto. Ni malkaŝu la trompon enhavatan en la nomo kaj konsideru tiujn teknologiojn kiel ilojn, kiuj povas stimuli nian kreemon, kiam ni elektas uzi ilin. Ni restu regantoj. Ni spertu la ĝojon mem krei. Ni havu la kuraĝon esti humilaj: ni agnosku, ke simpla kalkulilo povas facile superi nin en mensa kalkulado. Sed ni ankaŭ havu la kuraĝon lerni mem, uzante la disponeblajn ilojn laŭ nia propra ritmo, elektante tion, kio nutras la korpon, la menson kaj la animon; tion, kio helpas nin ami kaj esti amataj; tion, kio kultivas nian homecon. Ni transiru de epoko de konkurenco al epoko de kunlaboro: sub ŝajna naiveco, tio fariĝas esenca.

Ni lernu lingvojn — sed ĝoje, laŭ nia propra ritmo, paŝon post paŝo. Kaj ni komencu per tiu, kiu estas por ni plej proksima aŭ plej alirebla. Tio povus esti regiona lingvo, kiun ni dividas kun avo aŭ avino, kiuj ĝojos transdoni tion, kio riskas malaperi kun ili. Tio povus esti la lingvo de niaj originoj, lernita en infanaĝo kaj poste foje forgesita pro timo al diskriminacio. Tio povus esti lingvo, kiu fascinas nin per sia beleco aŭ per la kulturaj verkoj, kiujn ĝi portas. Sed por multaj homoj tio povus ankaŭ esti la plej alirebla kaj egaleca el la lingvoj: unua paŝo al reciproka kompreno kaj al la protekto de ĉiuj aliaj lingvoj — tiu alia diverseco, ankaŭ minacata de malapero.

Do ni lernu Esperanton: pro la plezuro de la lingvo mem, kaj pro la plezuro komuniki kun aliaj kulturoj per justa kaj alirebla lingvo:
https://esperanto12.net/fr/

Kaj jen eta aldonaĵo por la vojo:
https://www.youtube.com/watch?v=S_jh0M35mzg