Marine Tondelier · 9 novembro 2026
Le Grand Continent — Doktrinaj tekstoj · Francaj doktrinoj
Traduko el la franca. La originala versio troviĝas ĉe https://legrandcontinent.eu/fr/p/marine-tondelier/
Laŭ la kandidatino de Les Écologistes por la franca prezidanteco, por fari el https://legrandcontinent.eu/fr/p/marine-tondelier/Eŭropo «potencon por paco», necesas federacia salto, ekologia revolucio kaj komuna defendo.
Tro longe nia kontinento estis nur vasta batalkampo. Ĉu feŭdaj, religiaj, revoluciaj, imperiaj, naciaj aŭ civilaj, niaj militoj dum jarcentoj trempis la grundon kaj la korojn en sangobano. Mi devenas de Hénin-Beaumont kaj scias, kiom profundajn spurojn lasas la milito. En tiu norda regiono la Granda Milito ankoraŭ markas la pejzaĝojn, la memorojn kaj la korpojn.
En 1918 restis en mia urbo nur sep loĝantoj. Jarcenton poste, nian kranakvon ankoraŭ poluas la bomboj, kiuj plu rustas en niaj kampoj. La soldatoj kun disŝiritaj vizaĝoj fine forpasis, sed en la memoro de la familioj, kaj ĉie en Francio, plu staras monumentoj al tiuj, kiuj mortis por la patrujo.
Ĉar Eŭropo signifis militon.
Unue hejme, sed ankaŭ aliloke. Per milita forto, komerca avideco kaj teknologia kompetento, la eŭropaj nacioj portis sian konkeremon trans la bordojn de la kontinento. Eŭropo koloniis la mondon, organizis ĝian prirabadon, sklavigis ĝiajn popolojn kaj nutris sian ekonomian evoluon per la riĉaĵoj de la planedo.
Hodiaŭ, kiam la abomena fantomo de la milito denove hantas nian kontinenton, vorante virojn kaj virinojn ĉe la fronto en Donbaso kaj sur la stratoj de Ĥarkivo, Buĉa aŭ Kijivo, kiam la putina imperiismo kuntrenas sian kriman sekvantaron de masakroj, detruoj, rabadoj kaj seksperfortoj, indas memori, kial antaŭ okdek jaroj ni volis finfine ĉesigi la militon.
Ĉar en 1945, la duan fojon en malpli ol unu homa vivo, la sangaj konfliktoj inter la eŭropaj nacioj kondukis la homaron al la plej granda katastrofo. Kaj eĉ pli foren, ĝis la Ŝoao, tiu genocido planita por ekstermi tutan popolon. Ses milionoj da judoj estis ekstermitaj pro tio, ke ili estis judoj. Ankaŭ romaoj, samseksemuloj, handikapuloj kaj rezistantoj estis viktimoj, kaj la nazia potenco dispremis milionojn da vivoj. La morala disfalo kaj la materia detruo postulis fortan reagon. Tiu «Neniam plu», silente elkriita de pli ol 60 milionoj da viktimoj, staris ĉe la fundamento de nova politika komunumo, Eŭropo.
La eŭropaj nacioj decidis rekoni unu ĉe la alia la valorojn, kiuj unuigis ilin: humanismo, toleremo, demokratio kaj kunlaboro. Ili deklaris urĝa la konstruadon de «ĉiam pli proksima unio inter la popoloj». Kaj ili subskribis internaciajn traktatojn por forĝi per la forto de la juro la unuecon de kontinento, kiu ĝis tiam konis nur la juron de la forto.
Poste la sendependiĝaj luktoj redonis la liberecon al la popoloj subjugigitaj de la eŭropaj koloniaj potencoj. Devigite rezigni pri la epoko de la imperioj, tiuj potencoj pretendis fari el Eŭropo novan ĉampionon de demokratio, libereco kaj internacia justeco. Ili volis fari el komerca, energia kaj industria interdependeco forton por paco en la mondo. Ili prezentis sin kiel lumturon de la defendo de homaj rajtoj kaj kiel pioniron de la lukto kontraŭ la klimata ŝanĝiĝo.
Reunuiĝinte post la Malvarma Milito, kiu dum duona jarcento ŝiris ĝin en ĝia koro mem, Eŭropo tiel fariĝis entuziasma motoro de «feliĉa tutmondiĝo». Eĉ se tiu tutmondiĝo feliĉigis nur privilegiitan malplimulton, kaj eĉ se Eŭropo devis fermi la okulojn antaŭ la daŭra submetado de malriĉaj landoj.
La reveno de la imperioj
De Moskvo ĝis Tel-Avivo, de Vaŝingtono ĝis Pekino, la reveno de la imperioj anoncis la finon de la komunaj reguloj. La predantoj minacas denove vasaligi Eŭropon. La akceliĝo de la klimataj malekvilibroj, la laŭgrada elĉerpiĝo de la resursoj kaj la transpaso de la planedaj limoj kondamnas ĝian ekonomian modelon.
En ĉi tiu fina fazo de la kapitalismo de la finiteco [1], kiu puŝas la grandajn potencojn unu kontraŭ la alian por alproprigi al si la rimedojn de potenco, ni ne povas kaj ne rajtas heziti. Disŝirataj inter la tento aliĝi al la batalo de la gigantoj kaj la timo fariĝi nur flankenpuŝita teritorio en la nova monda ordo, la eŭropaj nacioj pene klopodas respondi al la defioj.
Ekde 2008 la sinsekvo de krizoj naskis plurkrizon [2], kies amplekso kaj sekvoj tuŝas la ekziston mem de la Unio kaj de ĝiaj membroŝtatoj. Tiuj krizoj almenaŭ akcelis la aperon de Unio pli politika, pli rapide reaganta kaj malpli katenita de teĥnokratia administrado de la kontinentaj aferoj. Sed tio restas tre nesufiĉa.
Forĝi per la forto de la juro la unuecon de kontinento, kiu ĝis tiam konis nur la juron de la forto.
— Marine Tondelier
La financaj, buĝetaj, ekonomiaj, sociaj, migraj, identecaj, sekurecaj, sanitaraj kaj mediaj skuoj, kiuj renversas la eŭropajn sociojn, ripetiĝas kaj akumuliĝas tro ofte por esti nur provizoraj akcidentoj sur la vojo de la «kutima aferfarado». Ili prefere montras, ke ni devas adapti nian politikan reĝimon al la «nova klimata reĝimo» [3], kiu karakterizas ĉi tiun novan mondon. Se ni plu rigardas ĝin per la institucioj kaj la refleksoj de la malnova mondo, superregas sento de ĝenerala senpoveco kaj angora malorientiĝo inter la popoloj. Ĝuste el tia rezignacio prosperas la ekstremdekstraj fortoj.
Hodiaŭ urĝas prepari la kondiĉojn por nova forta reago. Al la defioj de la jarcento ne estos nacia respondo. Eĉ Germanio aŭ Francio estas tro malgrandaj. Ili bezonas, ni bezonas, fortan kaj solidaran Eŭropon. Eŭropon certan pri siaj elektoj, kies unueco en kritikaj momentoj ne plu dependos de la cirkonstancoj kaj de la bonvolo de la tiamaj registaroj.
Superi niajn dividojn
Bedaŭrinde, la obsedo pri nacia suvereneco kaj naciismo persistas kaj tenas nin en la iluzio, ke ni regas la situacion [4]. Tamen Eŭropo sendube estas potenca, influa kaj alloga. Ĝiaj esploristoj kolektas Nobel-premiojn. Ĝiaj kunigitaj militaj kapabloj estas rimarkindaj. Ĝia decidema klimata politiko igis ĝin gvidanto en la kampo, antaŭ ol ĝi komencis sinsekve retropaŝi kaj rezigni pri siaj celoj. Al ĝiaj bordoj kaj ĝia socio de abundo alfluas tiuj, kiuj serĉas pli bonan estontecon, koste de teruraj homaj tragedioj.
Fundamente Eŭropo devas fronti antaŭ ĉio malfortecon, kiu minacas ĝian ekziston: siajn dividojn. Tro ofte ĝi restas kaptita en malvastaj naciaj perspektivoj. La retropaŝoj de unuj, la kalkuloj de aliaj kaj la multaj blindecoj kaŭzas gravajn malfruojn: pri la rusa minaco, evidenta ekde 2014, pri la turniĝo de la atlantika alianco ekde 2016, pri la asocio kun Israelo, jam nedefendebla, pri la ĉina komerca agresemo…
La eŭropanoj lasas sin enfermi en egoisma kaj naiva neado de siaj komunaj interesoj. Malgraŭ kelkaj izolitaj voĉoj, ili malfacile taksas la signifon de mondo, en kiu ili nun troviĝas «solaj».
La institucioj de Eŭropo limigas ĝian agokapablon kontraŭ malamikaj potencoj, precipe kiam tiuj longe estis aliancanoj. Tamen la ofensivo de la fosiliaj kaj reakciaj imperioj klare montras, ke niaj kontraŭuloj ion timas. Se Rusio, Usono, Ĉinio, Turkio, Israelo kaj tiom da aliaj celas daŭre malfortigi nin kaj fine disrompi Eŭropan Union, estas ĉar forta kaj unueca Eŭropo reprezentas veran forton, poluson de stabileco, potencon kontraŭan al iliaj interesoj.
Tial ili akrigas niajn diferencojn. Ĉinio aĉetas subtenon per industriaj investoj. Rusio kaj Usono uzas niajn energiajn bezonojn kiel instrumenton. Rusio, denove ĝi, faras senkompromisan politikan militon kontraŭ nia demokratia modelo. Rusio, ĉiam ĝi, same kiel Belorusio, Serbio aŭ Turkio, uzas la migradan premon kiel armilon, spite al la rajtoj kaj digno de homoj. Moskvo, Pekino, Ankaro, Vaŝingtono, Tel-Avivo, Bakuo kaj kiom da aliaj organizas malstabiligajn operaciojn, nutras la malfidon de la civitanoj per interreta propagando kaj manipulado kaj malfortigas nian socian koherecon. Trump minacas, insultas, perfidas, krude traktas kaj vasaligas la eŭropajn ŝtatojn, kaj politike subtenas la malstabiligajn fortojn de la ekstrema dekstro, kiujn cetere financas Rusio.
Tamen tiu ekstera subfosado eblas kaj efikas nur pro niaj internaj dividoj. En tiu malamika ŝtormo ĉiu eŭropa ŝtato ŝajnas tentata savi sin sola, koste de la kohereco kaj solidareco kun la aliaj. Ĝi provas altiri eksterlandajn investojn per socia aŭ imposta dumpingo, kiel montras la iniciatoj Choose France, intertraktas sendevigojn de komunaj reguloj aŭ provas redukti sian kontribuon al la komuna buĝeto.
La memoro pri la brutala mastrumado de la krizo de la ŝtataj ŝuldoj per severa ŝparpolitiko profunde difektis la reciprokan fidon inter la membroŝtatoj. La sento, ke Parizo aŭ Berlino malestimas ilin, kiam ili esprimas siajn zorgojn pri Rusio, nutris malfidon en meza kaj orienta Eŭropo. La konsterniĝo de la landoj ĉe la ekstera limo de Eŭropo, kiujn iliaj partneroj lasis solaj en la akceptado kaj prizorgado de rifuĝintoj, favoris naciajn solvojn. La kresko de malegalecoj ene de la membroŝtatoj ankaŭ kreis fekundan grundon por ĉiaspecaj popolismaj protestoj. Ĉie en Eŭropo la hidro de la ekstrema dekstro relevis siajn abomenajn kapojn kaj nutris sin per sociaj timoj, popola rankoro, civitana kolero kaj malestimo al la elitoj [5].
La nepra bezono de justa ekologia transiro
Fronte al la malaktualiĝo de siaj ekonomia kaj geopolitika modeloj, tajloritaj por pasinta epoko, Eŭropo devas retrovi la vojon al komuna prospero sen kontribui al la detruo de la mondo. La grandega defio de nia epoko, kiu koncernas nian ekziston mem, estas ekologia. La planedaj limoj, de kiuj dependas la loĝebleco de la Tero, estas transpasataj unu post la alia. La vivnepra dependeco de Eŭropo de la tutmondaj fluoj de fosilia energio aŭ ties derivaĵoj, kiel sterkoj kaj pesticidoj, pligravigas ĝiajn ekonomiajn, energiajn kaj strategiajn vundeblecojn. Ĝi estas laŭvorte sieĝata. Hieraŭ la ekologia transiro estis ĉefe morala demando. Hodiaŭ ĝi fariĝis demando pri potenco. Niaj konkurantoj kaj kontraŭuloj tion ĝuste komprenis: la senkarbonigo de la eŭropa ekonomio, ĝia transiro al agroekologio kaj ĝia ekologia transformo estas vera minaco al iliaj propraj interesoj.
Sed niaj kontraŭuloj povas trankviliĝi. Sub la premo de industriaj premgrupoj, miopaj registaroj kaj radikaliĝintaj dekstraj fortoj, la Eŭropa Komisiono decidis pridubigi la ĉefan rimedon por la konkurencivo de Eŭropo, ĝian Verdan Pakton. De duonrimedoj al retropaŝoj, nome de «simpligo», kiu rimiĝas kun «malreguligo», la eŭropanoj forlasas la ekologiajn ambiciojn, kiuj faris ilin ekzemplodonaj en la okuloj de la mondo [6]. Ni kuras al la abismo kun la nazo fiksita al malaktualaj indikiloj de tuja profitdoneco.
Kion do fari?
Unue ŝanĝi nian komprenon de tio, kio estas en ludo. La pensmaniero, kiu traktas ĉiun kampon aparte, kontraŭmetas ekonomian kaj median politikojn kaj ĉiam donas prioritaton al la unua. Kial? Ĉar kapitalismo detruas la planedon, sed la kresko, kiun ĝi generis, nutris la socian pacon kaj la malpliiĝon de malegalecoj. Hodiaŭ temas pri tio, ke la transformo de nia ekonomio fariĝu la fundamento de nia nova eŭropa projekto.
Tiu ekstera subfosado eblas kaj efikas nur pro niaj internaj dividoj.
— Marine Tondelier
Nova ekonomia kaj socia modelo, nova energia modelo, nova agrikultura modelo: por atingi ekologian prosperon necesas rompo en ĉiuj tri kampoj.
La Verda Pakto de la unua mandato de Ursula von der Leyen ne estis vere nia. Ĝi donis grandan lokon al teknologiaj miraĝoj, apenaŭ zorgis pri socia justeco kaj neniam havigis al si la rimedojn por ŝanĝi nian agrikulturon. Cetere ĝuste pro tiu kontraŭdiro ĝi fiaskis. Sed ĝi tamen montris vojon: senkarbonigi la eŭropajn kaj tutmondajn valorĉenojn, submeti la unuecan merkaton al la logiko de la Parizaj interkonsentoj kaj repacigi nian agrikulturon kun la konservado de biodiverseco.
La laboro restas grandega, kaj multaj ideoj estas pretaj por efektivigo. Ŝanĝi la konkurencjuron por fortigi la naciajn aŭ eŭropajn publikajn servojn, kaj la regularon pri ŝtataj helpoj por favori agadojn socie kaj medie respondecajn. Transformi la publikajn aĉetojn, por ke ili fariĝu rimedo por direkti la ekonomion al ekologiaj celoj. Kompletigi la iniciaton «Made in Europe» per «Buy Green and European Act», kiu favorus 50 ĝis 80 procentojn da produktoj fabrikitaj en Eŭropo en publikaj kontraktoj, laŭ la sektoro. Ŝanĝi la mandaton de la Eŭropa Centra Banko, por ke ĝi sisteme enkalkulu mediajn demandojn en siaj analizaj modeloj kaj en la efektivigo de sia monpolitiko, precipe ekskludante fosiliajn projektojn el la garantioj por pruntoj.
Tio ankaŭ postulas intensigi la politikan batalon kontraŭ tiuj, kiuj defendas la fosiliajn energifontojn, kiuj multe kostas al ni kaj submetas nin al eksterlandaj aŭtoritatemaj potencoj dependantaj de fosiliaj brulaĵoj. Transirante de rusa gaso al usona likvigita tergaso, Eŭropo ne superis sian dependecon. Ĝi nur ŝanĝis sian drogkomerciston.
La forlaso de fosiliaj energifontoj estas klimata neceso kaj liberigo de la premo de la imperioj, de la rentoj kaj de la vivkosto. La energia politiko de Eŭropo devas baziĝi sur tri kolonoj: pli ambicia politiko de modera energikonsumo, pli rapida disvolvado de renovigeblaj energifontoj kaj grava investado en distribuajn kaj stokajn infrastrukturojn. Por tio necesas rimedoj, kiujn nur la Unio povas disponigi: ŝuldvalorpaperoj, aŭ eŭroobligacioj, por financi la ekologian transiron.
En agrikulturo, nutraĵa suvereneco postulas transiron al agroekologia modelo ĝis 2050. La obstaklo estas politika kaj financa. La establitaj interesoj de la grandaj produktantoj kaj de la agroindustrio restas potencaj kaj estas supernutrataj per publikaj subvencioj. La unua paŝo estus dekutimigi la intensivan modelon de tiu magia mono. Ĝi mem trovu ekonomian modelon sen eŭropaj subvencioj. La Komuna Agrikultura Politiko tiam koncentriĝus pri financado kaj disvolvado de kamparana agrikulturo, kiu respektas la terkulturistojn kaj ebligas al ili dece vivi el sia laboro. Agrikulturo sen pesticidoj, kiu laŭeble limigas la uzadon de dolĉakvo kaj de sterkoj (nitrogeno, fosforo). La kvalito de la grundoj kaj la protektado de biodiverseco estas decidaj por longtempe nutri la eŭropan loĝantaron. La Komuna Fiŝkapta Politiko siavice devus malpermesi detruajn industriajn praktikojn, favori malgrandaskalan marbordan fiŝkaptadon kaj pli firme protekti la ekosistemojn. Studoj de The Shift Project ĝis IDDRI montras, ke necesas kaj eblas senkarbonigi nian agrikulturon kaj liberigi ĝin de ĝia dependeco de la petrolkemia industrio kaj de la tutmondaj merkatoj. Tio multe utilus al la terkulturistoj, grundoj, bestoj kaj konsumantoj.
Poste ni devas adapti niajn fizikajn, sociajn kaj ekonomiajn infrastrukturojn kaj niajn vivmanierojn al la nova klimata reĝimo. Incendioj, inundoj, varmondoj kaj malbonaj rikoltoj grave premas niajn asekurajn kaj sansistemojn. Ankaŭ ĉi tie neniu lando povos respondi sola. Necesas multoble plifortigi la mekanismon de civila protekto por disvolvi eŭropan floton de Canadair-tipo fajroestingaj aviadiloj kaj helikopteroj, kiu respondas al la amplekso de la defioj. La asekura sektoro devas esti reformita, kaj en iuj kazoj socie mastrumata, por ke ĉiuj dividu la riskon, precipe favore al malgrandaj proprietuloj kaj kamparanoj. La laborjuro devas adaptiĝi por protekti la laboristojn okaze de varmego kaj ankaŭ kiam la dungiteco mem riskas malaperi, aparte en la fosiliaj sektoroj.
Transirante de rusa gaso al usona likvigita tergaso, Eŭropo ne superis sian dependecon. Ĝi nur ŝanĝis sian drogkomerciston.
— Marine Tondelier
Unu el la tro neglektataj rimedoj por transformi niajn sociojn fronte al ĉi tiuj defioj estas la scienco. Premata de reakciaj ideologioj, kiuj volas trudi al ĝi siajn neadojn, de konservativaj ekonomiaj interesoj kaj de transhumanismaj sorĉistmetilernantoj ĉe la teknologiaj gigantoj, la eŭropa scienco estas minacata antaŭ ĉio de manko de buĝeta investado. La publika esplorado estas elĉerpita kaj la akademiaj liberecoj en la universitatoj estas minacataj. Tiun publikan investadon je la servo de la ĝenerala intereso devas akompani plia penado en esplorado kaj disvolvado. Por firmigi nian suverenecon, ni devas fari el Eŭropo sciencan potencon. La liberala dekstro konsideras konkurencivon nur laŭ la kostoj de laboro, energio kaj produktado, dum niaj konkurencivo kaj kapablo prepari la estontecon devenas ĉefe de scienca novigado, la kvalifiko de la laboristoj kaj la kvalito de niaj infrastrukturoj. La financa investado en publika kaj privata esplorado devus esti komparebla al tiu de Usono kaj Ĉinio. Sed ni estas malproksimaj de tio kaj eĉ ne atingas la celon de 3 procentoj de la malneta enlanda produkto (MEP), fiksitan por 2020. En 2025 Alphabet, la giganto malantaŭ Google, investis en esplorado kaj disvolvado pli ol ĉiuj francaj entreprenoj kune. Mi alvokas al pli ambicia eŭropa esplorpolitiko, kiu duobligu la rimedojn de esplorprogramoj kiel Horizonto Eŭropo kaj kvinobligu tiujn de Erasmus, por ke duono de la studentoj povu studi aŭ labori en alia eŭropa lando.
Alia rimedo, laŭ mi, estas eŭropa industria politiko. La transformo de nia industrio koncernas multe pli ol nur senkarbonigon. Temas ankaŭ pri suvereneco kaj dungiteco [7]. Tial nepras disvolvi tra la tuta eŭropa teritorio malcentralizitan, malferman kaj rimedŝpareman modelon de ciferecaj infrastrukturoj, por liberigi nin de nia dependeco de la grandaj platformoj de la teknologiaj baronoj. Dum Usono kaj Ĉinio faris el artefarita intelekto novan armilon en sia lukto por monda superregado, la cifereca suvereneco de Eŭropo garantias fortikan demokration kaj strategian aŭtonomecon [8]. Krom apliki siajn regularojn (DSA, DMA, AI Act) sen politika hezito, la eŭropa cifereca politiko devus favori aparatojn kaj ciferecajn modelojn, kiuj bezonas malpli da rimedoj, precipe en la kampo de artefarita intelekto. Ĝi devus plifortigi la travideblecon de algoritmoj, garantii al esploristoj aliron al datumoj, subteni liberajn programarojn kaj efike protekti personajn datumojn.
Ĉu pri agrikulturo aŭ ciferecaj teknologioj, ĉu pri energio aŭ transporto, la elekto nun estas sufiĉe klara: ĉu ni volas aliĝi al la grandaj potencoj, aŭ ĉu ni pretas mem certigi la kondiĉojn de nia prospero kaj dividi ĝiajn fruktojn? Necesas ĉesi kontraŭmeti ekologion al sekureco. Ekologia transformo estas nia politika garantio de sekureco en ŝtormaj tempoj, kaj ne luksaĵo por trankvilaj jaroj. Ju pli ni elektrizas, ju pli ni investas en renovigeblaj energifontoj, kiujn ni mem regas, ju pli ni renovigas konstruaĵojn kaj disvolvas kolektivan transporton, des malpli ni financas aŭtoritatemajn reĝimojn kaj des malpli ni estas elmetataj al geopolitika ĉantaĝo. Kondiĉe, kompreneble, ke tiu politiko estu socie kaj imposte justa. Postuli klopodojn de la familioj dum oni plu protektas la rentojn signifas nutri la rankoron, kiun ekspluatas la ekstrema dekstro kaj ĉiuj popolistoj. La transiro devas plibonigi la vivkvaliton de la popolaj kaj mezaj klasoj. Tio estas kondiĉo de ĝia sukceso.
La demokratiaj kondiĉoj de potenco
Por resti libera kaj demokratia, Eŭropo do devas fariĝi potenco. Ekologia potenco. Multaj miskomprenoj ĉirkaŭas la nocion de eŭropa potenco. Temas pri io alia ol la potenco de ĝiaj gvidantoj. Mi ne proponas aldoni etaĝojn al la konstruaĵoj de la Eŭropa Komisiono.
Tiuj, kiuj kritikas tro teĥnokratian Eŭropon, ne ĉiam malpravas. Eŭropo ĉiam bezonis sian tre kompetentan supernacian administracion, kapablan kunigi la sennombrajn kontraŭdirajn interesojn de la koncernatoj, ĉu publikaj instancoj, ĉu entreprenoj, ĉu civitanoj. Sed Bruselo estas malproksime de la ĉiutaga realo. Kaj antaŭ ĉio, kolektivaj elektoj devas dependi de demokratio kaj de la preferoj de la civitanoj. Ĝuste tion celas la rolo de la du kunleĝdonantoj, la Konsilio kaj la Parlamento, kiuj reprezentas respektive la registarojn kaj la civitanojn je kontinenta skalo. Eĉ unuigita kaj federaciigita, Eŭropo ne havus la taskon anstataŭi la aliajn nivelojn de regado, la ŝtatojn, la regionojn kaj la komunumojn. Devas regi la principo de subsidiareco.
Kiam mi parolas pri Eŭropo kiel potenco, mi do parolas pri la potenco de la popoloj. Pri nia kapablo unuiĝi fronte al la malfacilaĵoj de la mondo kaj en la diverseco de la kontinento. Nek en Bruselo nek en Parizo mi iam defendos ian jakobenismon, ĉu nacian, ĉu eŭropan. Centralizado kaj unuformigo kripligas. Kion oni kredas gajni en efikeco kaj kohereco, oni pagas per perdo de diverseco kaj per fremdiĝo. Eŭropo havas la taskon fariĝi malcentralizita kaj ekologia federacio de ŝtatoj, sen reprodukti Francion je pli granda skalo.
Sed tio tamen postulas transiri la mallarĝajn kadrojn de la nacia demokratio. Mi revas pri eŭropa popola suvereneco. Eŭropaj elektoj kunigus regionan reprezentadon kaj transnaciajn listojn en unu kontinenta elektodistrikto. Tiuj listoj reprezentus la komunajn aspirojn de la civitanoj de Dublino ĝis Ateno, de Porto ĝis Helsinko. Ni tiam havus Eŭropan Parlamenton esprimantan samtempe la diversecon de lokaj interesoj, de Kalabrio ĝis Silezio, de Akvitanio ĝis Transilvanio, kaj la unuecon de la eŭropaj popoloj. Tiu Parlamento krome finfine havus buĝetan povon kaj la rajton de leĝdona iniciato.
Cetere demokratio, ĉu eŭropa aŭ ne, etendiĝas preter la institucioj. Ĝi viviĝas kaj konkretiĝas je ĉiuj niveloj de la publika vivo. En la amaskomunikiloj, kompreneble. Sed ankaŭ en la asocioj kaj inter la reprezentantoj de la civila socio, kies financado estas nun minacata de la alianco de la dekstraj fortoj. Fine, dum ekestas ia eŭropa reĝimo por entreprenoj per «EU Inc.», ŝajnas al mi esence ekzemple inkluzivi la sindikatojn kaj ebligi al la sociaj partneroj intertrakti kolektivajn interkonsentojn je eŭropa skalo. Laŭ mi, Eŭropo devas konstruiĝi same per socia dialogo kiel per politika interdiskutado.
Por federacia salto
Ni bezonas federaciigi nian Eŭropan Union.
Temas pri kvalita salto, pri esprimo de la eŭropa spirito, sen salteti pro la beleco de la gesto. Niaj dividoj plu dependas de registaroj kaj politikistoj edukitaj kaj formitaj en la nacia kadro. Ofte miopaj pri tutmondaj defioj, aŭ en iuj kazoj tute sub la influo de naciaj ekonomiaj interesoj, eĉ de personaj interesoj kiam la proksimeco inter publika kaj privata sektoroj fariĝas incesta, ili obstine defendas la nunon kaj forgesas la estontecon.
La elekto tamen estas simpla. Se Eŭropo volas esti potenco kapabla protekti sen brutaleco, investi sen ruinigi kaj defendi sin sen koruptiĝi, ĝi devas decidi meti siajn valorojn super la apartajn interesojn, precipe la komercajn interesojn de kelkaj firmaoj aŭ ŝtatoj. Ĝi ne plu povas konduti kvazaŭ komuna merkato de 27 malgrandaj malfermaj ekonomioj, kiuj konkurencas inter si. Ĉar efektive ĝi estas monda potenco kun duonmiliardo da civitanoj, centro de scienca plejboneco kaj gvidanto de la transformo al ekologia ekonomio je planeda skalo. Tio evidente postulas instituciojn konceptitajn por respondi al la provoj de nia epoko, ĉar mankas gvidantoj kapablaj pensi pri la estonteco kaj agi fronte al senprecedencaj situacioj. Se unu sola ŝtato povas bloki la decidojn de ĉiuj, ni fine alprenas nekompreneblajn decidojn kaj pravigas duoblajn normojn, kiuj senkreditigas nin en la okuloj de la mondo, kiel en Mezoriento kaj pli aparte fronte al la detruo de la Gaza Sektoro.
Estas do tempo finfari la integriĝon de niaj institucioj. Tio kompreneble postulas reformi la regulon de unuanimeco kaj anstataŭigi ĝin per kvalifikita plimulto pri la protektado de fundamentaj rajtoj, socia protekto kaj eŭropa imposta integriĝo, kaj ankaŭ pri la komuna sekureca politiko, kiom ajn tio kostos al la supozata franca escepteco. Ni volas liberan Francion en federacia Eŭropo, ĉar de nun la du iras kune.
Mi jam aŭdas la indignajn kriojn de la ekstrema dekstro, de tiuj tiel nomataj «patriotoj», kiuj svenas pro admiro al Trump aŭ pretas vendi sian landon al Putin. Tiuj kartonaj patriotoj, brutalaj kontraŭ la malfortuloj kaj servilaj antaŭ la potenculoj, rifuzas vidi la simplan realon: izolita, Francio ne havas la rimedojn por respondi al la teknologiaj, klimataj, geopolitikaj kaj militaj defioj de nia mondo.
La franca ekstrema dekstro ĵus denove montris sian malestimon al niaj partneroj, precipe al tiuj, kiuj bezonas eŭropajn fondusojn, proponante redukti nian kontribuon al la buĝeto de la Unio. La demando pri la rimedoj fariĝas urĝa. Obseditaj de buĝeta rigoro kaj impostaj limigoj, la membroŝtatoj pretas intertrakti la venontan buĝeton, la Plurjaran Financan Kadron, laŭ la plej malbona maniero: ĉiam pli ambiciaj taskoj pri defendo, industrio, ciferecaj teknologioj, kohereco, esplorado kaj iom pri klimato, sed ĉiam pli limigitaj rimedoj. Sen ia zorgo pri kohereco, ili pretendas voli fortan Eŭropon sen propraj enspezoj. Kiam Mario Draghi publikigas sian raporton pri konkurencivo, ili aŭdas la proponon simpligi kaj malpezigi la regularojn, sed subite surdiĝas kiam temas pri la bezonataj 800 miliardoj da eŭroj da investoj.
Tiu hipokriteco ne plu povas daŭri. Ni bezonas buĝeton, kiu respondas al la defioj kaj ambicioj. Mi favoras plifortigitan eŭropan buĝeton je 2 procentoj de la eŭropa MEP en 2035 kaj 5 procentoj en 2050, kun pli granda kontribuo de la ŝtatoj, sed ĉefe kun pli vastaj propraj enspezfontoj. Laŭ mi, tiuj enspezoj devus veni de plifortigo de la Karbonlima Ĝustigmekanismo, kiu fakte revenigas tion, kio iam estis la «komuna ekstera tarifo». Mi aldonus ankaŭ komunan impostadon de entreprenoj. Sed niaj bezonoj estas grandegaj. Komuna prunto devus do kompletigi tiun buĝeton por financi longtempajn investojn, tiujn «Grandajn Eŭropajn Ekologiajn Projektojn», kiel la integriĝon de la fervojaj, energiaj kaj ciferecaj retoj, la adaptiĝon de la regionoj plej elmetataj al klimata varmiĝo aŭ la duobligon de la rimedoj por scienca esplorado kaj novigado.
La alia elemento de la federaciigo de Eŭropo estas redistribuado. Necesas montri kaj ke demokratio povas vivi trans la naciaj limoj kaj ke solidareco kaj socia justeco povas havi transnacian dimension. La unua urĝa tasko estas ĉesigi la truditan ŝparpolitikon de la Pakto pri Stabileco kaj Kresko kaj la impostan dumpingon, kiu favoras iujn landojn koste de aliaj. Dum ekzistos nur intertraktado inter ŝtatoj kaj mankos tuteŭropa impostsistemo, kiu enkalkulas ekonomian kaj ekologian daŭripovon, ni malsukcesos kaj subfosos la eŭropan solidarecon.
La dua urĝa tasko estas konstrui eŭropan bonfartan ŝtaton. La legitimeco de federacia Eŭropo dependas de ĝia kapablo disponigi «publikajn havaĵojn», kiel sanon kaj solidarecon. Ekde la Unueca Eŭropa Akto de Delors en 1986, Eŭropo iom post iom akiris instrumentojn por garantii aŭ defendi rajtojn, sed ĝia redistribua agado restas ĉefe koncentrita al regiona kohereco. Mi pensas, ke estas tempo starigi veran eŭropan socian protekton, kiu ampleksu ĉiujn membrojn de la eŭropa politika komunumo, inkluzive de la plej malriĉaj kaj la laboristoj provizore senditaj al alia lando.
Federacia Eŭropo estas la sola horizonto de nia suvereneco, de nia kapablo elekti nian vivmanieron, protekti nian loĝantaron kontraŭ krizoj, memstare elekti niajn aliancanojn, repreni la regadon de la ekonomio kaj defendi plurflankan kunlaboron bazitan sur la internacia juro.
Resume, esti potenco sen esti imperio.
Eŭropo kiel potenco por paco
El potenco «en paco», Eŭropo nun devas fariĝi «potenco por paco», kun vizio por la mondo. Tio postulas, ke ĝi repensu sian lokon en ĉi tiu nun postokcidenta mondo, markita de internacia malordo. Ĝia tradicia modelo, bazita sole sur komerco kaj juro, malaktualiĝis.
Strategia aŭtonomeco devas celi pli ol konservi iluzian superregadon. Dum la selektemaj kontraŭimperiistoj kontentiĝas per pasiva neŭtraleco fronte al neusonaj imperioj aŭ per diplomatia oportunismo, Eŭropo devas kapabli elekti siajn poziciojn, partnerojn kaj agmanierojn.
Tia ekstera politiko baziĝus sur tri aspektoj de la sperto propra al la eŭropa konstruado. Unue, ĝia kapablo kunvivigi kontraŭdirojn, akordigante valorojn kaj interesojn, unuecon kaj diversecon, universalismon kaj historian memkritikon. Due, ĝia atento al longtempaj procezoj, kiel montras la eŭropa repaciĝo kaj la transformo de iamaj malamikoj en partnerojn. Trie, neimperia koncepto de potenco, bazita sur integriĝo, juro, transnacia demokratio, civilsociaj organizaĵoj kaj malcentralizitaj aŭtoritatoj.
Sed ĉiu kohera ekstera politiko baziĝas ankaŭ sur kredinda defendo.
Tial mi volas defendi la neceson de Eŭropo kun komuna defendo kontraŭ ĉiuj kvinaj kolonoj, ĉiuj porputinaj malvenkistoj kaj ĉiuj pseŭdopacistoj. Kvankam neperfortaj, la ekologiistoj neniam eraris pri tio. Ili neniam flirtigis la standardon de memkontenta, naiva pacismo, kiu alvokas al batalhalto sendepende de la kunteksto. Klarvido pri la respondecoj kaj sindevontigo por la rajtoj de la popoloj ĉiam estis nia kompaso. Ĉu temas pri Ĉeĉenio, la atakoj kontraŭ Alepo aŭ Kartvelio, ni scias, ke necesas bremsi kaj repuŝi la imperiismon de Vladimir Putin. Tial ni subtenis la militan helpon al Ukrainio kaj subtenos ĝin ĝis la fino, malgraŭ la perfidoj de Trump.
Venis la tempo, ke Eŭropo plifortigu sian defendkapablon. Laŭ mi, la unua paŝo estus disvolvi la eŭropan kolonon de NATO por povi operacii sen la helpo de Usono, integrante la jam ekzistantajn multnaciajn militajn kapablojn. La traktatoj, precipe la artikolo 42, paragrafo 7, jam garantias al ni la principon de eŭropa solidareco okaze de atako kontraŭ membroŝtato. Ni konkretigu ĝin per integrado de la eŭropa militkomando sub la respondeco de la Konsilio de Eŭropa Unio, preterpasante la nunan embrion de integra militkomanda strukturo. Poste ni antaŭvidu pli profundan integriĝon de la defendfortoj kaj starigu veran eŭropan kunordigon pri defendindustrio kaj defendteknologio, inspirante nin per sukcesaj kunlaboroj kiel la programo Thundart por longdistancaj misiloj kontraŭ surteraj celoj.
Federacia Eŭropo estas la sola horizonto de nia suvereneco.
— Marine Tondelier
Mi revas pri Eŭropo, kiu scias rekoni la veran danĝeron kaj ne cedas al la fantazio pri superinundo de migrantoj. Eŭropo ne devas fariĝi fortikaĵo hirtigita de pikdrato kaj algoritmaj bariloj. Spite al la fantazioj de la dekstro, la Unio povas krei laŭleĝajn kaj sekurajn vojojn por enmigrado por faciligi iradon kaj revenadon kaj cirklan migradon. Ĝi povas malmilitarigi sian limadministradon kaj rifuzi transdoni sian migradpolitikon al eksteraj landoj, precipe rifuzi elpelojn al triaj landoj, kiuj ne respektas la homajn rajtojn, kiel Libio. Ĝi povus malfondi la agentejon Frontex kaj anstataŭigi ĝin per agentejo respondeca pri protektado de la fundamentaj rajtoj de migrantoj, precipe pri savado surmare. Fine ĝi povas komenci internacian intertraktadon pri jura kadro por homoj delokitaj pro klimataj ŝanĝoj, inspiriĝante de la Agendo por Protektado rilate al delokiĝo pro katastrofoj. La eŭropa potenco eliros el tio pli granda kaj pli forta.
Ni ne faros ĉion ĉi solaj. Mi pensas, ke necesas serioze respondi al la propono pri alianco de mezgrandaj potencoj, kiun la ĉefministro de Kanado, Mark Carney, faris komence de 2026 kaj ripetis antaŭ la Eŭropa Parlamento en septembro. Temas pri strukturo de kolektiva sekureco, en kiun necesas inkluzivi la Unuiĝintan Reĝlandon, sed ankaŭ Norvegion, same kiel Japanion, Sud-Koreion, Aŭstralion aŭ Brazilon. La rivaleco inter Usono kaj Ĉinio ne devas estingi la plurflankan kunlaboron, sur kiu baziĝas la stabileco de la mondo. La internacia juro devas esti nia kompaso.
Sur tiu bazo, laŭ mi, ni povus pluevoluigi tiun kolektivan sekurecon por respondi al klimata ŝanĝiĝo kaj la degradado de la vivanta mondo. Mi revas pri Eŭropo, kiu ekgvidus tutmondan aliancon por la planedo, internacian «verdan koalicion». Ĝia tasko estus disvolvi verdajn infrastrukturojn, antaŭenigi teknologitransigon kaj diversigi niajn fontojn de energio kaj varoj, por ke neniu potenco povu trudi al la aliaj siajn fosiliajn elektojn aŭ sian teknologian ĉantaĝon. Tiu alianco ankaŭ ebligus firmigi mekanismojn por kompensi perdojn kaj damaĝojn kaj antaŭenigi interkonsentojn por protekti la komunajn spacojn kontraŭ ĉia poluado kaj militarigo, precipe la oceanojn, la kosman spacon, la Arkton kaj Antarkton.
La potenco de Eŭropo devas servi la spiriton de universala paco, sur kiu ĝi fondiĝis.
Eŭropa fiero
Al la fantomoj de kolapso kaj dekadenco mi volas kontraŭmeti ekologian prosperon kaj sekurecon. Eŭropo havas la nekredeblan ŝancon povi respondi al la defioj de la mondo. La heredaĵoj de la Klerismo, la jurŝtato, feminismo, la fortoj kiuj kontraŭpezas la povon, kaj politika ekologio devas esti transdonitaj al la estontaj generacioj.
Mi scias, ke parto de la maldekstro malkonsentos kun mia vizio pri federacia Eŭropo kun aŭtonoma defendo je la servo de la paco. Tamen ĝuste la maldekstro devas memori, kiu povas porti la eŭropan ambicion en la publikan debaton, ĉar tion deziras granda plimulto de niaj samcivitanoj. Ni ne povas lasi Eŭropon al la mensfermitaj makronistoj aŭ al la perfortaj naciistoj. La popoloj montris, ke ili volas Eŭropon kun pli fortaj publikaj povoj, pli socian kaj pli sekuran. Mi volas porti tiun eŭropan ambicion kun fiero kaj decidemo.
Konstrui la morgaŭan Eŭropon kun niaj partneroj signifas aserti la eŭropan intereson, eviti ĉian nacian enfermiĝon kaj vivteni la spiriton de la komunumo. La nacioj kaj popoloj de nia kontinento decidis kunvivi en la diverseco de siaj kulturoj kaj historioj por plenumi la nepenseblan, forpeli la militon de nia horizonto. Mi proponas, ke ni verku la sekvan ĉapitron de la eŭropa projekto farante el Eŭropo ekologian potencon kaj potencon por paco.
Fontoj
- Arnaud Orain, Le monde confisqué. Essai sur le capitalisme de la finitude (XVIᵉ–XXIᵉ siècle), Parizo, Flammarion, 2025.
- Edgar Morin kaj Anne Brigitte Kern, Terre-Patrie, Parizo, Éditions du Seuil, 1993.
- Bruno Latour, Face à Gaïa. Huit conférences sur le nouveau régime climatique, Parizo, Éditions de La Découverte, 2023.
- Nicolas Leron, Souveraineté, l’obsession des nations, Bouquins, 2022.
- Édouard Gaudot kaj Benjamin Joyeux, L’Europe, c’est nous !, Éditions Les Petits Matins, 2014.
- Nathalie Tocci, A Green and Global Europe, Polity Press, 2022.
- Anaïs Voy-Gillis, Pour une révolution industrielle, Parizo, Les Presses de la Cité, 2025.
- Ophélie Coelho, Géopolitique du numérique, Parizo, Les Éditions de l’Atelier, 2025.
Laisser un commentaire