La dana partio Verda Maldekstro — Socialistisk Folkeparti, aŭ SF — eniris la novan registaron de Danio post rimarkinda sukceso en la parlamentaj elektoj de marto 2026. Gvidata de Pia Olsen Dyhr, la partio gajnis 20 seĝojn, kvin pliajn ol antaŭe, kaj fariĝis la dua plej granda forto en la Folketing, tuj post la Socialdemokratoj de ĉefministrino Mette Frederiksen. La nova registaro kunigas la Socialdemokratojn, SF, la Socialliberalulojn kaj la Moderulojn en malplimulta koalicio.

Tiu eniro en registaron havas pli profundan signifon ol nura distribuo de ministerioj. Ĝi montras, ke verda politiko en Danio sukcesis ligi du postulojn, kiuj ofte estis prezentitaj kvazaŭ kontraŭaj: la ekologian transiron kaj la defendon de la ĉiutaga vivnivelo. La registara programo enhavas rimedojn kontraŭ la altiĝo de vivkostoj: nuligon de AVI por fruktoj kaj legomoj, senpagan publikan transporton por junuloj sub 22 jaroj, kaj progresivan plilarĝigon de senpaga dentokuracado.

Tial la Eŭropa Verda Partio prave prezentas la danan evoluon kiel gravan venkon. Laŭ ĝiaj kunprezidantoj, la nova registaro portas klarajn verdajn spurojn: protekto de aĉetpovo, investo en publikaj servoj, pli justa socio kaj pli rapida transiro al renovigeblaj energioj. La mesaĝo estas simpla sed politika forte ŝargita: klimata politiko ne devas esti lukso por prosperaj tempoj; ĝi povas esti respondo al inflacio, energia dependeco kaj socia malcerteco.

Sed la dana situacio restas kompleksa. Mette Frederiksen gajnis trian mandaton, kvankam ŝia partio atingis unu el siaj plej malfortaj historiaj rezultoj. La politika pejzaĝo fariĝis multe pli fragmentita, kaj la registaro devos trovi subtenon ekster sia propra koalicio, precipe ĉe la Ruĝ-Verda Alianco kaj La Alternativo. Samtempe, Frederiksen daŭrigas tre striktan linion pri migrado, kio povus krei streĉojn inter socialaj, verdaj kaj humanismaj valoroj ene de la plimulto.

Alia grava dimensio estas geopolitika. Danio troviĝas en la centro de kreskanta atento pro Gronlando, aŭtonoma teritorio de la dana regno, pri kiu Usono sub Donald Trump denove faris premojn. Frederiksen konstruis parton de sia aŭtoritato sur firma defendo de dana kaj gronlanda suvereneco, dum Eŭropo provas adaptiĝi al nova epoko de sekureca malstabileco. La sama registaro, kiu promesas socialajn kaj ekologiajn reformojn, ankaŭ devos pliigi defendajn elspezojn kaj daŭrigi subtenon al Ukrainio.

La sukceso de SF ne aperis el nenio. Jam en la lokaj elektoj de novembro 2025, la partio forte progresis, interalie en Kopenhago, kie Sisse Marie Welling fariĝis ĉefurbestro. Tiu urba venko simbolas la kreskantan kapablon de verd-maldekstraj fortoj paroli pri konkretaj aferoj: loĝado, transporto, publikaj servoj, sano, urbaj vivkondiĉoj kaj klimat-adaptiĝo.

La dana ekzemplo troviĝas en pli vasta eŭropa kunteksto. En Nederlando, la alianco GroenLinks–PvdA atingis la plej altan tutlandan voĉdonproporcion en la municipaj elektoj de 2026 kaj bone rezultis en gravaj urboj kiel Roterdamo kaj Utrecht. Tie la verda-maldekstra alianco provas fariĝi kredinda alternativo en politika sistemo markita de fragmentiĝo, populismo kaj malfacilaj koaliciaj intertraktadoj.

En Germanio, la Verduloj venkis en Baden-Virtembergo, industria kerno de la lando kaj hejmo de grandaj aŭtomobilaj firmaoj. La venko de Cem Özdemir kontraŭ la CDU de kanceliero Friedrich Merz montras, ke verda politiko povas resti forta eĉ en regionoj rekte trafataj de la transformiĝo de industrio, energio kaj transporto. Tamen ankaŭ tie la kresko de AfD memorigas, ke la verda progreso okazas samtempe kun forta dekstrula kontraŭmovado.

En Britio, la Verduloj ankaŭ profitas el la malkontento pri la tradiciaj partioj. La Labora Partio suferas premon de pluraj flankoj: de Reform UK dekstre, de la Verduloj maldekstre, kaj de elektantoj seniluziigitaj pri sociaj demandoj, klimato aŭ internacia politiko. La venko de verda kandidato en la kromelekto de Gorton and Denton, iam sekura laborista bastiono, montris kiom rapide politika lojaleco povas ŝanĝiĝi.

Kompreneble, ne temas pri simpla “verda ondo” tra la tuta kontinento. En pluraj landoj ankaŭ la ekstremdekstro progresas, ofte mobilizante timojn pri migrado, prezoj, nacia identeco aŭ sekureco. La dana koalicio mem montras tiun ambiguecon: ĝi estas verda kaj sociala, sed ankaŭ parto de politika kulturo, en kiu migradaj politikoj restas tre striktaj.

Tamen unu leciono klare elstaras. Verdaj partioj sukcesas kiam ili montras, ke ekologio ne estas aparta dosiero rezervita por fakuloj aŭ idealistoj. Ĝi fariĝas regista projekto kiam ĝi parolas pri manĝoprezoj, publika transporto, lernejoj, sano, energifakturoj, suvereneco kaj la estonteco de laboro.

La eniro de SF en la danan registaron do ne estas nur dana evento. Ĝi estas signo, ke en Eŭropo formiĝas nova politika lingvo: lingvo en kiu klimata respondeco, socia sekureco kaj demokratia rezisto al aŭtoritatismo povas aparteni al unu sama projekto. Tiu projekto ankoraŭ estas fragila, plena je kontraŭdiroj kaj devigita negoci kun malfacilaj realaĵoj. Sed ĝi montras, ke verda politiko kapablas forlasi la randon de la politika scenejo kaj eniri la lokon, kie decidoj efektive fariĝas.

La longa historio de la dana Verda Maldekstro

La dana partio SF, hodiaŭ konata angle kiel Green Left kaj esperantigeble kiel Verda Maldekstro, havas historion pli longan ol tiu de la plej multaj verdaj partioj en Eŭropo. Ĝi ne naskiĝis el la klasika ekologia movado de la 1970-aj jaroj, sed el la politikaj konfliktoj de la Malvarma Milito.

SF estis fondita en 1959 de Aksel Larsen, eksa prezidanto de la Dana Komunista Partio. Larsen rompis kun la komunista ortodokseco post sia kritiko de la sovetia invado de Hungario en 1956. Lia celo estis konstrui sendependan danan socialisman partion, ne submetitan al Moskvo, kaj firme ligitan al demokratio kaj popola subteno. Jam en 1960 SF eniris la danan parlamenton kun 11 seĝoj kaj poste restis konstanta parto de la dana politika vivo. (Arbejdermuseet)

Tiu deveno klarigas la apartan karakteron de SF. La partio ne estis origine “verda” laŭ la nuntempa senco. Ĝi estis demokrata socialisma, pacisma, kontraŭnuklea kaj sendependa maldekstra forto. Sed ĝuste tiuj temoj — paco, demokratia partopreno, kritiko de produktivisma socio, atento al la medio kaj al la kvalito de vivo — poste fariĝis grava parto de la eŭropa verda kulturo.

Dum jardekoj SF okupis specialan lokon en Danio: ĝi troviĝis maldekstre de la Socialdemokratoj, sed ĝi ne apartenis al la sovetia komunisma tradicio. Ĝi celis transformi la socion per demokratiaj rimedoj. En la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj ĝi partoprenis la grandajn debatojn pri paco, socialismo, NATO, nuklea armilaro, Eŭropo kaj la rolo de la ŝtato. Ĝi ankaŭ travivis internajn krizojn, ĉar ĉiu maldekstra partio de tiu epoko devis elekti inter principa opozicio kaj praktika influo al registaroj.

Poste, precipe ekde la fino de la 20-a jarcento, SF iom post iom fariĝis pli klare ekologia partio. Ĝi konservis sian socialan radikon, sed pli forte ligis ĝin al klimatpolitiko, naturprotekto, publika transporto, energitransiro kaj urba vivkvalito. La partio mem hodiaŭ sin prezentas kiel “modernan kaj verdan maldekstran partion”, fonditan en 1959, kiu batalas kontraŭ malegaleco kaj por socio respektanta homojn, liberecon kaj naturon. (Socialistisk Folkeparti)

En 2014, SF aliĝis al la Eŭropa Verda Partio, kio konfirmis tiun evoluon. Ĝi fariĝis parto de la granda eŭropa verda familio, kvankam ĝiaj radikoj estas pli malnovaj kaj pli rekte ligitaj al socialismo ol tiuj de multaj aliaj verdaj partioj. (Clean Energy Wire)

Oni do povus diri, ke SF estas antaŭ-verda verda partio. Ĝi ekzistis antaŭ ol la vorto “verda” fariĝis aparta politika identeco. Sed multaj el ĝiaj fruaj intuicioj — sendependeco disde potencblokoj, demokratia socialismo, pacismo, defendo de publikaj servoj, kritiko de senlima ekonomia kresko — antaŭanoncis la temojn, kiuj poste nutris la verdan movadon.

La nuna sukceso de SF en Danio do ne estas hazarda. Ĝi montras, ke longa politika tradicio povas renoviĝi kiam ĝi kapablas respondi al novaj krizoj. Partio naskita el la konfliktoj de la Malvarma Milito hodiaŭ prezentas sin kiel forton por la 21-a jarcento: sociala, ekologia, feminisma, demokrata kaj preta regi.

Tio estas la originaleco de la dana Verda Maldekstro: ĝi ne estas juna movado sen pasinteco, sed malnova maldekstra partio, kiu sukcesis verdiĝi sen tute perdi sian originan animon.