Dum jaroj multaj eŭropanoj volis kredi, ke la epoko de kruda potenco-politiko apartenas al la pasinteco kaj ke ĝi estis anstataŭigita de juro, traktatoj kaj multflanka kunlaboro. La lastatempa krizo ĉirkaŭ Gronlando dispelis tiun iluzion. Sed ĝi ankaŭ alportis gravan instruon: kiam Eŭropo staras unue, ĝi kapablas defendi siajn fundamentajn principojn — eĉ fronte al la plej potencaj ŝtatoj.

Kiam Donald Trump premis Danion por cedi Gronlandon, akompanante siajn postulojn per minacoj de komercaj punoj, li transpaŝis klaran ruĝan linion. Por eŭropanoj, suvereneco kaj teritoria integreco ne estas abstraktaj nocioj: ili estas la fundamento de la paco konstruita post la katastrofoj de la 20-a jarcento. Landlimoj ne rajtas esti ŝanĝitaj per forto, per minaco aŭ per ekonomia ĉantaĝo — ĉu el Moskvo, ĉu el Vaŝingtono.

Kio distingas ĉi tiun epizodon ne estas la minaco mem, sed la eŭropa respondo.

Anstataŭ retiriĝi al timema diplomatio aŭ flata parolado, la eŭropaj ŝtatoj kuniĝis. La Eŭropa Unio klare montris, ke ĝi pretas respondi per ampleksaj kontraŭ-komercaj rimedoj. La merkatoj reagis. La premo kreskis. Kaj subite la tono en Vaŝingtono ŝanĝiĝis. La fortorilato efikis — kaj ĉi-foje la minacado malsukcesis.

La afero superas Gronlandon mem.

Hodiaŭ Eŭropo frontas ĝeneralan atakon kontraŭ la suvereneco de ŝtatoj. Rusio daŭrigas sian agresan militon kontraŭ Ukrainio, klopodante normaligi teritorian konkeron per forto. Ĉinio vastigas sian influon per ekonomia dependigo kaj strategiaj leviloj. Kaj eĉ Usono, dumlonge rigardata kiel garantianto de eŭropa sekureco, ĉiam pli traktas siajn aliancojn kiel transakciajn ilojn — alivorte, kiel rimedojn de neregala premo, kie doganaj tarifoj, merkatalireblo, provizoĉenoj kaj sekurecaj garantioj fariĝas instrumentoj de devigo.

En tia pli severa mondo, transakcia ne signifas justan interŝanĝon, sed logikon de forto. Tial nura juro ne plu sufiĉas. Principoj devas esti subtenataj de unueco, kapablo kaj pretiteco.

Eŭropo jam komencas eltiri la konsekvencojn. Ĝi rifuzis premi Ukrainion cedi teritoriojn, kiujn ĝi ne perdis sur la batalkampo. Ĝi plifortigis sian ekonomian kaj militistan subtenon al Kijivo, kiam aliaj retiriĝis. Kaj en la gronlanda krizo ĝi montris, ke kolektive uzata eŭropa ekonomia forto povas efike deteni eĉ agreseman potenco-politikon.

Ne temas pri alvoko al eskalado, sed pri alvoko al klara konscio.

Eŭropo ne povos sola restarigi la malnovan internacian ordon. Sed ĝi povas — kaj devas — certigi, ke en Eŭropo la landlimoj restu netuŝeblaj, la suvereneco respektata kaj ĉantaĝo rifuzata. Tio postulas internan unuecon, kredindecon de la NATO, kaj politikan kuraĝon rekoni, ke firmeco foje estas la antaŭkondiĉo de dialogo.

Gronlando estis provo. Eŭropo ĝin trapasis — ne hazarde, sed ĉar ĝi agis kune.

La leciono estas nun klara kaj urĝa: tiu sinteno devas fariĝi la regulo, ne la escepto. Firmeco, pretiteco, unueco kaj strategia klareco ne plu estas elekteblaj. Ili estas la prezo por resti liberaj kaj egalaj en mondo, kie forto revenas kaj kie disiĝo estas la plej fidinda aliancano de dominado.

Eŭropo havas la ilojn.
Restas fari la politikan elekton uzi ilin — daŭre.

---